Dijital teknolojilerin tedarik zinciri direncine etkisinde direnç yeteneklerinin aracı rolü: Türkiye'nin 500 sanayi kuruluşu (ISO 500) üzerine bir araştırma

Tedarik zincirlerinin küreselleşmesi, ülkeler arasındaki sınırların aşılması ve tedarik zincirlerinin artan sayıda risklere maruz kalması, tedarik zincirlerini bozulmalara açık ve daha kırılgan hale getirmiştir. Son yıllarda meydana gelen COVID-19 pandemisi bunun bir örneğidir. Pandemi tedarik zincirlerinde ciddi bozulmalara neden olmuş ve tedarik zincirlerinin direncini sınamıştır. Bu durum, şirketleri meydana gelen bozulmalarla başa çıkabilmek için tedarik zinciri direncini artıracak teknolojik çözümler bulmaya yöneltmiştir. Bu tez çalışmasının amacı, dijital teknolojilerin tedarik zinciri direnci üzerindeki etkisinin incelenmesi ve direnç yeteneklerinin bu etkideki aracı rolünün belirlenmesidir. Bu amaçla çalışmanın ilk aşamasında literatüre dayalı olarak tedarik zincirlerinin dijitalleşmesini mümkün kılan dört temel teknoloji ve tedarik zincirinin bozulmalarla başa çıkmasını sağlayan beş temel direnç yeteneği belirlenmiştir. İkinci aşamada dijital teknolojiler, tedarik zinciri direnç yetenekleri ve tedarik zinciri direnci arasındaki ilişkileri içeren 'Dijital Teknolojilerin Tedarik Zinciri Direnci Üzerine Olan Etkisinde Direnç Yeteneklerinin Aracı Etki Modeli' oluşturulmuştur. Üçüncü aşamada önerilen modelin test edilebilmesi için Türkiye'nin en büyük 500 Büyük Sanayi Kuruluşu (ISO 500)'nun tedarik zinciri yöneticilerinden ve uzmanlarından anket formu ile veriler toplanmıştır. Dördüncü ve son aşamada önerilen modelde yer alan ilişkilerin belirlenmesi için çalışmaya katılan 151 kuruluştan elde edilen veriler, Yapısal Eşitlik Modeli kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonucunda, dijital teknolojilerin tedarik zinciri direnci üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğu ve tedarik zinciri direnç yeteneklerinin bu etkiye aracılık ettiği belirlenmiştir. Çalışmanın sonuçları, önerilen 'Dijital Teknolojilerin Tedarik Zinciri Direnci Üzerine Olan Etkisinde Direnç Yeteneklerinin Aracı Etki Modeli'ni desteklemektedir. Çalışma bulgularının; dijital teknolojilerin tedarik zinciri direnç potansiyellerini analiz edebilmeleri için araştırmacılara ve doğru dijital yatırım kararları almaları için tedarik zinciri yöneticilerine rehberlik edeceği düşünülmektedir.