Dijital yayın platformlarındaki kadın imgesi Türk dizilerine dair bir analiz

Bu tez çalışması, sinemanın ilk dönemlerinden günümüz dijital yayın platformlarına uzanan süreçte kadın temsillerinin geçirdiği dönüşümü, toplumsal cinsiyet, feminist ideoloji ve psikanalitik kuram bağlamında incelemeyi hedeflemektedir. Tarihsel olarak ataerkil normlar tarafından şekillendirilen toplumsal cinsiyet yapısı, kadınları çoğunlukla edilgen, tamamlayıcı ve ikincil rollerle tanımlamış, toplumsal yaşama katılımlarını sınırlamıştır. Bu durum, feminist kuramların gelişimini kaçınılmaz kılmıştır. Çalışmada, psikanalitik feminizmin sunduğu kuramsal araçlar kullanılarak, kadın kimliğinin bireyin bilinçdışı süreçlerinde nasıl şekillendiği ve temsil edildiği çözümlenmiştir. Özellikle sinema, kadın imgelerinin topluma aktarılmasında güçlü bir araç olarak değerlendirilmiş; modern dönemde ise dijital yayın platformlarının sunduğu alternatif anlatı biçimleriyle bu temsillerin dönüşme potansiyeli incelenmiştir. Çalışmanın uygulama aşamasında, uluslararası etkili olan Netflix ile ulusalda öne çıkan Exxen dijital platformları seçilmiş; bu platformlarda kadın karakterlerin başrolde yer aldığı iki orijinal Türk dizisi olan "Hükümsüz" (2021) ve "Kuş Uçuşu" (2022) ele alınmıştır. Çalışmada: içerik analizi, göstergebilimsel çözümleme, eleştirel söylem analizi ve derinlemesine görüşme olmak üzere dört farklı nitel yöntem bir arada kullanılmıştır. Bu çok yönlü yaklaşım, yalnızca anlatı düzeyindeki temsilleri değil, aynı zamanda izleyici üzerindeki algısal etkileri de değerlendirme imkânı sunmuştur. Elde edilen bulgular, klasik anlatı kalıplarında sıkça rastlanan pasif, nesneleştirilmiş kadın imgelerinin dijital çağda yerini daha özgür, çok boyutlu ve toplumsal dönüşümün öznesi olan kadın karakterlere bırakmaya başladığını göstermiştir. Yine de klasik anlatının yerleşmiş imgelerinin de hala etkisini gösterdiği ve kullanılmaya devam edildiği tespit edilmiştir. Bu bağlamda çalışma, dijital medya aracılığıyla kadın temsillerinin nasıl evrildiğini ortaya koymakta; aynı zamanda Türkiye özelinde bu alanda yürütülen sınırlı sayıdaki akademik çalışmalara kuramsal ve uygulamalı katkı sunmayı hedeflemektedir.