Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı olgularda transkraniyal doğru akım uyarımı uygulamasının bilişsel işlevler üzerine etkisinin incelenmesi

Amaç: Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) çocukluk döneminde yaygın görülen (prevalans~%5) ve erişkinlik döneminde devam edebilen (prevalansı~%2,5) nörogelişimsel bir bozukluktur. DEHB'nin belirtilerini açıklayan nöropsikolojik modellerin en popüler olanı yürütücü işlev bozukluklarıyla bu belirtileri ilişkilendiren modellerdir. Araştırma sonuçları bu modelleri onaylar mahiyettedir. Bu sonuçlara göre DEHB'de yürütücü işlevlerden özellikle inhibisyon, çalışma belleği, set değiştirme ve planlama işlevlerinin bozulduğu gösterilmiştir ve bu işlevlerle ilişkili olan prefrontal korteks (PFK)'in yapısal ve fonksiyonel zafiyeti gösterilmiştir. Yakın zamanda yürütücü işlevlerin üzerine transkraniyal Doğru Akım Uyarımı (tDAU) uygulamasının olumlu etkisi olabileceğine dair öncül kanıtlar elde edilmiştir. Bu araştırmada sağ PFK'e anodal ve kontralateral katodal tDAU uygulamasının PFK ile ilişkili olan planlama, dikkati sürdürme, çalışma belleği ve uygunsuz uyaran inhibisyonu gibi farklı yürütücü işlevler üzerine etkisi incelenmiştir. Yöntem: Araştırma randomize çift-kör sham -kontrollü olarak yapılmıştır. DEHB tanılı 22 katılımcıya uyarım öncesi nöropsikolojik batarya uygulanmış ve katılımcılar aktif ya da sham akımı olarak iki gruba alınmıştır. Aktif akım grubunda olanlara 20 dakika 2 miliAmper sağ PFK anodal sol PFK katodal tDAU uygulaması yapılmış ve sham akım grubunda olanlara sahte akım uygulanmıştır. Uyarımdan sonra nöropsikolojik batarya yeniden uygulanmıştır. Bulgular: Aktif akım grubunda planlama ile ilişkili olan Londra Kulesi Tesi-toplam hamle skorları belirgin şekilde azaldı ve başlangıç zamanında artmaya yönelik anlamlılık eğilimi saptandı. İnhibisyon ile ilişkili Stroop Testi-hata sayısında azalmaya yönelik anlamlılık eğilimi saptandı. Çalışma belleği ile ilişkili Geri Sayı Menzili Testi- toplam rakam sayısında anlamlı artış saptandı. Diğer testlerde anlamlı fark saptanmadı. Sonuç: Bu araştırmada elde edilen bulgular transkraniyal Doğru Akım Uyarımı Uygulaması'nın DEHB'nin nörobiyolojisinde önemli rolü olan yürütücü işlevlerden planlama, çalışma belleği ve inhibisyon üzerine olumlu etkisi olabileceğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: DEHB, PFK, yürütücü işlevler, tDAU, çalışma belleği, uygunsuz uyaran inhibisyonu, planlama. İletişim Adresi: Huthayfa.barham@gmail.com