AKP döneminde af politikası açmazı: Meşruiyet ve araçsallık sorularını dengede tutmak

Ankara Barosu İnsan Hakları Komisyonu'nun 2000 yılında yayınladığı rapora göre, kamuoyunda Rahşan Affı olarak bilinen 1999 Şartlı Salıverme Yasası haricinde Türkiye'de, 12'si genel af olmak üzere toplam 158 tane af yasası geçirilmiştir. Bu yasaların içeriğine bakıldığında ise devletin çoğunlukla politik karakteri olmayan sıradan suçları affetme eğiliminde olduğunu görmekteyiz. Ancak af mekanizmasının Türkiye'deki bu seyrinde önemli bir kırılma noktası yaşanmıştır: Adalet ve Kalkınma Partisi'nin iktidara gelişi. Türkiye'de ilk kez bir iktidar partisi, özellikle bireye yönelik suçlarda genel affa sıcak bakmadığını deklare etmiştir. Bu tez affa ilişkin devlet politikasındaki bu dönüşüme bakarak, bu zamana dek Türkiye'de olağanüstü sıklıkla kullanılan affa AKP Döneminde neden başvurulmadığını ve affın yokluğunda ceza adaleti sisteminin nasıl idare edildiğini sorunsallaştırmaktadır. Giriş niteliğindeki Birinci Bölüm'den sonraki İkinci Bölüm, neoliberal hukuksallığın üç veçhesini hükümetin suçla etkin mücadele perspektifinden bakarak anlamaya çalışmaktadır: cezalandırıcılık, sorumlulaştırma, yönetimsellik. Üçüncü Bölüm AKP'nin Türkiye'de adalet sisteminin başlıca iki sorunuyla, cezaevlerinin doluluğu ve yargının iş yükü, direkt olarak affa başvurmadan nasıl baş ettiğini analiz etmektedir. Dördüncü Bölüm Türkiye'de af tartışmalarının zeminindeki meşruiyet sorunsalını, hükümetin affa ilişkin alternatif ahlaki tavrını merkeze alarak incelemekteyken Beşinci Bölüm tezi noktalamaktadır. Kısaca, bu tez hem politik konjonktürün dinamikleriyle hem de araçsallık ve meşruiyet sorularıyla çevrelenmiş olan AKP dönemi af politikasını açıklamayı amaçlamaktadır.