DIN 41Cr4 ve 30MnB4 çeliklerinde menevişleme işleminin etkisinin incelenmesi

Bu çalışmada, 41Cr4 ve 30MnB4 düşük alaşımlı çeliklerin farklı menevişleme işlemleri sonrasında mekanik, morfolojik ve kristalografik özellikleri karşılaştırıldı. DIN 41Cr4 ve 30MnB4 çeliklerinden hazırlanan numuneler 4 istasyonlu yatay soğuk şekillendirme makinesinde üretildi. Her iki malzeme sürekli (continuous) ısıl işlem fırınında 860 oC de tavlanıp homojenize edildi daha sonra yağda soğutuldu. Arkasından farklı sıcaklıklarda menevişleme işlemi uygulandı. Her sıcaklık değerinde meydana gelen faz yapıları, morfolojik oluşumlar ve mekanik özellikleri saptandı. Isıl işlem süreçleri tamamlanan numuneler tel erezyon ile disk şeklinde parçalar kesilerek X-ışını analizleri için uygun hale getirildi. X-Işını analizi ile faz yapılarının tayini X-ışını difraktometre cihazı ile gerçekleştirildi. Elde edilen yansımalar kullanılarak pikler indislendi. Isıl işlemlerden sonra, numuneler üzerinden kesitler alınarak metalografik örnekler hazırlandı. Parlatılmış ve metal mikroskobu numunelerin mikro yapıları, taramalı elektron mikroskobu (SEM) ile incelendi. Fazların ihtiva ettiği elementel kompozisyon EDS incelemeleri ile belirlendi. Mekanik özellikleri belirlemek için, her bir farklı temperleme işlemi için beş test çubuğu üzerinde çekme testleri yapılmıştır. Numunelerin Rockwell-C ve Vickers sertlik ölçümleri alındı. Sonuç olarak bijon üretiminde yaygın olarak kullanılan DIN 41Cr4 ve DIN 42CrMo4 çeliklerine alternatif olarak daha ucuz olan 30MnB4 çeliğinin kullanılabilirliği araştırıldı. Meneviş sıcaklıklarında değişiklik yapılarak her iki malzeme arasındaki sertlik, mekanik ve metalografik özellikler karşılaştırıldı. Bu tez çalışmasının amacı, standartlarda tanımlanan 10.9 kalite sınıfındaki bijonların üretiminde, 30MnB4 çeliğinin daha yaygın kullanarak dışa bağımlılığı nispeten azaltmak ve kaliteden ödün vermeden daha ekonomik bir ürün üreterek ihracata katkı sağlamaktır. Böylece ülkemizde büyük oranda pazar payına sahip bijon ve cıvata üretiminin daha ucuz bir malzemeyle ikame edilerek bu alanda ekonomiye büyük oranda yıllık katkı sağlayacak alternatif malzeme sunulmuştur.