Dinamik yeteneklerin uluslararasılaşma stratejileri üzerindeki etkisi: Türkiye'deki işletme grupları örneği

Global dünyanın, ülkelerin var olan sınırlarını yok etmesi ile kendilerini küresel pazarla rekabet etmek durumunda bulan işletmeler, çareyi uluslararasılaşmakta aramaktadırlar. Özellikle gelişmekte olan ülke kökenli çok uluslu işletmelerin uluslararasılaşma süreçlerinin; yani uluslararasılaşma kararlarını etkileyen motivasyonların, bu kararlar neticesinde tercih edilen lokasyonların incelenmesi gerekmektedir. Çalışmanın amacı, Türkiye'deki öncü işletme gruplarının dışa dönük doğrudan yabancı yatırımları ile ilgili lokasyon kararlarını; uluslararasılaşma motivasyonları, dinamik yetenekler yaklaşımı ve kurumsal faktörler bağlamında incelemektir. Çalışmanın kapsamını; dışa dönük doğrudan yabancı yatırımları 100 milyon Amerikan dolarını aşan, 11 çok uluslu holding oluşturmaktadır. Bu çalışmada, hem nitel hem de nicel perspektifi yansıtmak isteyen iki aşamalı karma yöntem uygulanmıştır. Çalışmanın nitel aşaması; holdinglerin uluslararasılaşma motivasyonlarını ortaya koymak, sahip oldukları dinamik yetenekleri belirlemek amacıyla yapılan yüz yüze görüşme ve dokümanlar ile toplanan verilerin iki düzeyde içerik analizi yöntemiyle incelenmesinden oluşmaktadır. Çalışmanın nicel aşaması ise; dinamik yetenekler ve kurumsal bağlamın düzenleyiciliğinde, uluslararasılaşma motivasyonlarının lokasyon tercihi üzerindeki etkisini ölçen analizleri içermektedir. Nitel aşama sonuçlarına göre; araştırma kapsamında yer alan holdingler pazar, stratejik varlık, kaynak ve etkinlik arama motivasyonu ile hareket etmektedir. Uluslararasılaşma kararlarında resmi kurumlar etkilidir ve holdinglerin dinamik yetenekleri; inovasyon, uluslararasılaşma, pazarlama yeteneklerinden oluşmaktadır. Nicel aşama sonuçlarına göre, kurumsal mesafe yüksek iken; dinamik yeteneklerin kaynak arama motivasyonu ile ev sahibi olarak gelişmekte olan ülkeyi tercih etme arasındaki düzenleyici etkisi kuvvetlenmektedir. Ayrıca kurumsal mesafe yüksek iken; pazarlama yeteneklerinin pazar arama motivasyonu ile gelişmekte olan ülkeyi tercih etme arasındaki ve kurumsal mesafe düşük iken uluslararasılaşma yeteneklerinin stratejik varlık arama motivasyonu ile gelişmiş ülkeyi tercih etme arasındaki düzenleyici etkisi kuvvetlenmektedir. Türkiye'deki öncü işletme gruplarını temel alan bu çalışma; hem işletme grupları hem de bağlı işletme düzeyini ele alması, hem birincil hem de ikincil kaynaklardan verilerin toplanması, hem nitel hem de nicel analizleri içermesi nedenleri ile daha önceki çalışmalardan farklılaşmakta ve yazındaki boşluğu doldurarak teorik katkı sağlamaktadır. Pratik katkı olarak işletmelere; lokasyon tercihleri, kurumsal bağlamın önemi ve sahip olunması gereken dinamik yetenekler ile ilgili çeşitli tavsiyeler sunmaktadır.