Dini mekânlara kimliğini kazandıran mimari ögeler: Mardin örneği

Kültür ve toplum anlamında önemli yapılardan olan dini mekânlar ait oldukları inanç sistemlerini temsil etmektedir. Dini mekânlarda mimari ögelerin oluşmasını sağlayan ana unsurlar; inanç, ibadet etme, kültürel ve etnik değerlerdir. Dini mekânlar kullanıcının ihtiyaçlarını göz önünde bulundurarak ibadet esnasında mekândaki mimari ögelerden maksimum yararlanma hedeflenerek tasarlanmıştır. Kilise ve camilere kimliğini kazandıran mimari ögeler; mekândaki işlevsellik ve sembolik boyutu desteklemektedir. Araştırmanın temel amacı kilise ve cami yapılarının özelliklerini analiz ederek bu yapılara dini kimliğini kazandıran mimari ögelerine ilişkin ortak kavramları ortaya koymaktır. Literatür araştırması ile kilise ve camilerdeki mimari ögelerin kriterleri belirlenmiştir. Mardin merkezde bulunan on bir kilise ve beş cami incelenmiş fotoğrafları çekilip gerekli alan çalışmaları verilere aktarılmıştır. Alan sınırları daraltılarak üç kilise ve üç camiye indirgenmiştir. Kilise ve camiler ile ilgili bilgiler için görevli ile konuşulmuş gerekli izinler doğrultusunda ses kaydı alınmış ve çalışmada dijital verilere dönüştürülmüştür. Çalışmada elde edilen veriler Diyanet İşleri Başkanlığı (CP ve TK 2021) kılavuzu kullanılarak camilerdeki mimari ögeler, "Literatür çalışmasından elde edilen veriler" ile kilise mimari ögeleri tablolar halinde gösterilmiştir. Bu tablolar ile kilise ve camilerdeki mimari ögelerin dini mekânlara kazandırdığı özelliklerin değerlendirmesi yapılmıştır. Örneklem olarak seçilen kilise ve cami mekânlarına dini kimliğini kazandıran mekânsal mimari ögelerin belirlenmesi ve değerlendirilmesi sonucu ortak kavramlar elde edilmiştir. Bu kavramlar "işlevsellik, sembolik ve estetik" biçiminde gösterilmiş olup ortak veriler arasında karşılaştırma ve ilişkilendirme yapılarak ortaya konmuştur. Bu araştırmada ulaşılmak istenen sonuç ise toplanan bilgiler, analiz çalışması ve değerlendirme ölçütleri sonucunda dini mekânların tasarımındaki mimari ögelerin kriterlerinin belirlenmesidir.