Diurnal varyabilitenin kekik (Origanum onites L.) uçucu yağ oranı, kompozisyonu ve allelopatik potansiyeli üzerine etkisi

İzmir kekiğinde (Origanum onites L.) diurnal varyabilitenin uçucu yağ oranı ve kompozisyonu üzerine etkisi ile uçucu yağının çimlenme üzerine allelopatik potansiyelinin değerlendirilmesi amacıyla yürütülen araştırmada, bitkisel materyal olarak 2016 yılında Samsun ekolojik koşullarında tohumdan çoğaltılan İzmir kekiği bitkileri ve allelopatik etki için çimlendirme çalışmalarında hardal (Sinapsis arvensis L., popülasyon) tohumları kullanılmıştır. Bitkiler çiçeklenme başlangıcında 3 farklı saatte (05:00-sabah, 12:00-öğle ve 19:00-akşam) hasat edilmiştir. Su distilasyonu yöntemiyle uçucu yağlar elde edilmiş ve GC-MS ile uçucu yağın kimyasal bileşenleri tespit edilmiştir. Hardal tohumları 30 dk-60 dk-90 dk-120 dk olmak üzere dört farklı sürede uçucu yağ ile saf su (kontrol) içerisinde bekletilmiş ve 21 gün sonunda petrilerde çimlenen tohumlar sayılarak kaydedilmiştir. En yüksek uçucu yağ oranı (%3.650) saat 05:00'deki hasattan alınmış olup, bunu sırasıyla saat 19:00 (%3.583) ve saat 12:00 (%3.227)'deki hasatlar takip etmiştir. Uçucu yağın ana bileşeni olan karvakrol %68.16 (akşam)-%79.10 (öğle) arasında değişmiştir. En düşük çimlenme oranı (%70) 120 dk saat 12:00'de hasat edilen bitkilerin uçucu yağında (karvakrol: %79.10) bekletilen tohumlarda kaydedilmiştir. Tohumların çimlenme değeri ile uygulama süresi (r=-0.596) ve karvakrol oranı (r=-0.649) arasında negatif bir korelasyon kaydedilmiştir. Yabani hardal tohumlarının çimlenmesi üzerine O. onites uçucu yağının engelleyici etkisi tohumların uçucu yağda bekletilme süresine ve karvakrol oranına göre değişmiştir.