Divan şiirinde rind ve zahid portresi: Ahmet Paşa, Fuzuli, Baki, Nef'i, Nedim, Şeyh Galip Divanlarında

Rind ve zâhid, klâsik şiirimizde sıkça kullanılan iki insan tipidir. Rind, her zaman itibar gören bir insan tipi olmakla beraber zâhid, ikinci sınıf insan muamelesine tabi tutulmuştur. Rind ve zâhid, her şeyiyle tamamen birbirine zıttır. Şâirler kendilerini bir rind olarak sayar ve bunun yanında gedalık (dilencilik), fakirlik, derbederlik, sarhoşluk, âşıklık gibi sıfatları da bununla birlikte kullanırlar. Zâhid, klâsik şiirimizde İslâmiyet'in estetiğini kavrayamamış, pişmemiş, şekilci, nasihatçı bir insan tipi olarak karşımıza çıkarken rind, umursamaz, kalender, gariban görünüşlü olmasına karşın Allah aşkıyla mest olmuş kişidir. Zâhid; akla önem verir, akıl ve mantığıyla karar verir. Rind ise yüreğinin götürdüğü yere gider her işte gönlüne danışır. Zahidin elinde teşbihi vardır, rindin ise kadehi... Zâhid, aşkı ve sevgiliyi yasaklar; rind mescide uğramaz, meyhaneyi yurt edinmiştir. Rindin giyimine kuşamına dikkat etmeyen derbeder haline karşılık zâhid, sakal ve sarıkla karşımıza çıkar. Zâhid, yaptığı tüm işleri cenneti umarak yapar, rindin ise cennet ve cehnnem umrunda değildir, yarını düşünmez bu günü yani anı yaşar. Zahidin, yaptığı amellerde riya hakimken, rind samimiyetten ödün vermez. Zâhid mala mülke önem verirken rind, dünyadan elini eteğini çekmiştir. Zâhid, zahire (dış görünüşe) göre hüküm verirken; rind, batına (içe) önem verir. Klâsik Türk Şiirinde Fuzûlî, Nedim, Bakî, Nefî gibi şâirler daha çok ön plana çıkarmıştır. Buniarınn dışında kalan tüm şâirlerimiz de rindliğe sahip çıkmış ve onu yüceltmişlerdir. Zâhidliği ise yerden yere vurmuş, benimsememiştirler. Rind tipi klâsik şiirimizi etkileyen bir insan tipi olmaktan çıkıp günümüz Türk şiirini de etkilemesi bakımından da incelenmeye değerdir.