Diyabetik makula ödeminde oküler ve sistemik enflamatuvar biyobelirteçlerin değerlendirilmesi

Amaç: Diyabetik retinopati (DR) ve diyabetik makula ödemi (DMÖ) olan ve olmayan hastalarda sistemik enflamatuvar biyobelirteçlerin serum düzeylerini belirlemek, optik koherens tomografideki (OKT) morfolojik bulgular ile aralarındaki korelasyonu değerlendirmek. Gereç ve Yöntem: Kesitsel çalışmaya 120 tip 2 diyabetes mellitus (DM) hastasının 120 gözü dahil edildi. Hastalar DR ve DMÖ varlığına göre 3 gruba ayrıldı. Grup 1 DR bulgusu olmayan, grup 2 DMÖ olmaksızın DR tanılı, grup 3 ise DMÖ'nün eşlik ettiği DR tanılı hastaları içermekteydi. Yaş, cinsiyet, DM süresi ve tedavisi, hemoglobin A1c (HbA1c) seviyesi, açlık kan şekeri (AKŞ), vücut kitle indeksi (VKİ) ve DR evresine ait veriler kaydedildi. Tüm hastalara ayrıntılı tam oftalmolojik muayene yapıldı ve OKT çekildi. Santral makula kalınlığı ve volümü (SMK, SMV), ödem morfolojileri, intraretinal kist varlığı ve en büyük intraretinal kist boyu, iç retina katlarında disorganizasyon (DRIL), hiperreflektif nokta (HRN), subretinal sıvı (SRS), epiretinal membran (ERM) ve dış retina katlarında defekt varlığı ve uzunluğu kaydedildi. Serum örneklerinde interlökin-6 (IL-6), interlökin-1β (IL-1β), tümör nekroz faktör-α (TNF-α), vasküler sellüler adezyon molekülü-1 (VCAM-1), intersellüler adezyon molekülü-1 (ICAM-1) düzeyleri insan mikro ELISA kitleri ile manuel olarak ölçüldü. Bulgular: Serum IL-6, IL-1β, TNF- α, ICAM-1 seviyeleri arasında üç grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark vardı (p<0,001). Serum VCAM-1 düzeyi üç grupta benzerdi. (p=0,268). Grup 2 ve 3'te proliferatif diyabetik retinopati (PDR) grubunda IL-6, IL-1β, TNF- α, ICAM-1 seviyeleri nonproliferatif diyabetik retinopati (NPDR) grubuna göre anlamlı olarak yüksekti (p<0,001). En fazla IL-6 ile olmak üzere, IL-1β, TNF- α ve ICAM-1 ile SMK ve SMV arasında pozitif korelasyon olduğu saptandı (p< 0,001,sırasıyla r=0,792, r= 0,623, r=0,586, r=0,531). Serum ICAM-1 seviyeleri kistoid makula ödeminde (KMÖ) diğer ödem tiplerine göre anlamlı olarak yüksekti (p= 0,035). En büyük intraretinal kist boyu ile serum IL-6 ve TNF- α düzeyleri arasında pozitif korelasyon saptandı (sırasıyla p< 0,010, p=0,006, r=0,557, r=0,366). Subretinal sıvı varlığı ile IL-6 seviyeleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptandı (p=0,026). Dış retina katlarındaki defekt uzunluğu ile serum ICAM-1 seviyeleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptandı. Negatif korelasyon mevcuttu (p=0,049, r= -0,555). Sonuç: Serum IL-6, IL-1β, TNF- α, ICAM-1 seviyeleri ile DR ve DMÖ'nün varlığı ve şiddeti arasında anlamlı bir ilişki bulundu. Sitokinlerin ve adezyon moleküllerinin serum seviyeleri klinisyenlere hem prediktif hem prognostik süreçte yarar sağlayabilir, hastaya uygun terapötik ajanın seçiminde yardımcı olabilir. Hastaya özel, hedef sitokine yönelik tekli ya da kombine tedavi seçenekleri için daha fazla hasta sayısını içeren prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: Adezyon molekülü, diyabetik makula ödemi, enflamasyon, optik koherens tomografi, sitokin