Diyarbakır ili aktarlarında satılan bitkiler ve etnobotanik özellikleri

Bu araştırma, 2016-2017 yılları arasında Diyarbakır iline bağlı Bağlar, Kayapınar, Sur ve Yenişehir merkez ilçelerindeki 11 aktar ve bu aktarlardan alışveriş yapan 210 müşteri ile ayrı ayrı düzenlenen anket formları aracılığıyla yüz yüze görüşmeler yapılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, Diyarbakır ili merkez ilçelerindeki aktarlarda satılan bitkileri, bu bitkilerin kullanılan kısımları ve elde edilen drogları, halkın bu bitkileri kullanım amaçları ve kullanma şekilleri, yerel halkın satın alma tercihlerinin belirlenmesi, aktarların ve yerel halkın sosyo-ekonomik ve demografik özellikleri ortaya konulması amaçlanmıştır. Ayrıca, aktarların bitkileri nasıl temin ettikleri, bitki satışı ve alımı, bitkilerin saklanma koşulları ve yasal zorunlulukları ile ilgili bilgi durumları tespit edilmeye, aktarların bakış açısıyla müşteriler değerlendirilmeye çalışılmıştır. Bilinen bitkilerin farklı amaç ve/veya farklı şekillerde kullanımı yerel halk ve aktarlar ile yapılan görüşmelerde sorgulanmıştır. Anketler sonucunda araştırma alanındaki aktarların ve müşterilerinin yaklaşık 56 familyaya mensup 110 bitkiyi çeşitli amaçlarla kullanıldığı saptanmıştır. Bu araştırma, gelenek ve göreneklerine bağlı, çok sayıda etnik kökene sahip halkın bir arada yaşadığı, çok özel ve zengin mutfak kültürüne sahip olması ile etnobotanik açıdan oldukça önemli bir yere sahip Diyarbakır'da yapılan ilk çalışmadır. Anahtar Sözcükler: Anket, Diyarbakır, Aktar, Tıbbi bitki, Etnobotanik