The place and importance of cumbus instruments and performers in Diyarbakir regional music

Türkiye Cumhuriyet’ inde yeşermiş ve yine bu cumhuriyetle neredeyse yaşıt olan cümbüş çalgısı ele alınarak incelenmiştir. Diyarbakır yöresi özelinde ele alınan cümbüş çalgısı ve icracıları, yapılan araştırmalar ve röportajlar sonucunda bu tez çalışmasıyla beş bölümde açıklanmaya çalışılmıştır. Birinci bölümde Diyarbakır ilimizin tarihçesi, coğrafi konumu, sosyal ve ekonomik yapısı, kültür ve turizmine değinilmiştir. İkinci bölümde Diyarbakır velime geceleri, Elâzığ Harput yöresi kürsübaşı geceleri, Gaziantep yöresi barak köy odası, Şanlıurfa sıra geceleri, Diyarbakır yöresi müzik türleri ve Diyarbakır musikisinde kullanılan makamlar açıklanmış; üçüncü bölümde ise cumhuriyet döneminde müzik sanatının gelişimi ve Atatürk’ ün müziğe verdiği önemden söz edilmiştir. Dördüncü bölümde cümbüş çalgısının karakteristik özelliği, cümbüş icracılarıyla yapılan röportajlar, cümbüş çalgısının yapısı, cümbüş çalgısının akort prensibi, Zeynel Abidin ve cümbüş ile ilgili genel bilgilere yer verilmiş; beşinci bölümde ise çalgıların sınıflandırılması, vurmalı çalgılar, üflemeli çalgılar ve telli çalgılar başlıkları üzerinde durulmuştur. Bu topraklarda icat edilen cümbüş, Şanlı Urfalı Kazancı Bedih gibi üstatların vazgeçilmez sesi olmuştur. Bu üstatların elinde şenlenen cümbüş, girdiği her mecliste etrafına neşe saçan bir çalgı haline gelmiştir. Bu özelliğinden dolayı diğer enstrümanlar arasında daha ilgi çekici bir hal alarak parıldamıştır.