Doğalgaz hatlarında kullanılan X 65 çelik borularda zeminden kaynaklı ve yapıya dışarıdan etki eden faktörler incelenerek korozyon hızının modellenmesi ve değerlendirilmesi

Doğalgaz ve Petrol taşımacılığında kullanılmakta olan çelik Boru Hatları, farklı zemin özellikleri ve yapısına sahip lokasyonlardan geçmekte olup geçtiği güzergâhlardaki toprak yapısı ve dışarıdan maruz kaldığı korozif faktörlerin etkisi ile korozyona uğrama ihtimaline sahiptir. Yapılan tez çalışmasında; metalin içerisinde bulunduğu zeminden kaynaklı faktörler ile yapıya dışarıdan etki ederek korozyon hızını etkileyen faktörlerden; nemlilik, tuzluluk, pH seviyesi, AC potansiyel seviyesi ve metalik yapıya uygulanan Katodik koruma seviyesi incelenmiştir. Bu faktörlerin, X 65 çelik yapı üzerinde meydana getirdiği korozyona ait hız değerleri; oluşturulan deney düzeneğinde bu faktörlerin farklı seviyelerde uygulanması sonucunda korozyon kuponları vasıtasıyla ölçülmüştür. Gerçekleştirilmesi gereken deney sayısına, Taguchi istatistiksel metodu ile deney tasarımı yapılması sonucunda ulaşılmıştır. Korozyona etki eden 5 faktörün 4 farklı seviyesi için L16 ortogonal dizini kullanılmış ve 16 farklı deney çalışması yapılarak, her biri için ayrı korozyon hız değerine ulaşılmıştır. İstatistiksel analiz sonucunda, toprak nemlilik yüzdesinde meydana gelen değişimlerin korozyon hızı üzerine olan etkisinin diğer parametrelere kıyasla daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yer altı boru hatlarının genellikle nötr ortamların içerisinden geçtiği (pH 6-8 seviyesi) göz önüne alındığında pH seviyesindeki değişimin korozyon hızı üzerindeki etkisinin diğer parametrelere kıyasla daha az olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca Minitab programında gerçekleştirilen regresyon analizi ile korozyon hızının bulunmasını sağlayacak doğrusal ve doğrusal olmayan regresyon denklemleri oluşturulmuştur. Regresyon denklemi ile elde edilen korozyon hız sonuçları, farklı deney ortamlarında gerçekleştirilen deney sonuçları ile kıyaslanmıştır. Korozyon hızının farklı faktörlere bağlı olarak bulunması sonucunda boru hattı güzergâhının seçimi veya güzergâhın değiştirilmesi, malzeme et kalınlığının seçimi ile boru hattı kontrol ve bakım süreç planlamaları en ideal şekilde yapılabilecektir. Ayrıca korozyon hız değerlerinin literatür bulguları ile karşılaştırılması ile deneyler sonucunda elde edilen hızların, çelik malzemelerin korozyon direnç sınıflandırmasına göre çok iyi ve iyi aralığında değiştiği tespit edilmiştir. ANAHTAR KELİMELER: Korozyon hızı, çelik boru hattı, toprak karakteri, istatistiksel analiz, deneysel