Doğu-Batı çatışması teorisyenlerinden Ertan Eğribel'in sosyoloji anlayışı

Bu tezin ana konusu, Türk sosyolojisinde özgün bir konuma sahip olan Doğu-Batı çatışması teorisinin önde gelen temsilcilerinden Ertan Eğribel'in sosyoloji anlayışını değerlendirmektir. Eğribel, Kemal Tahir - Baykan Sezer düşünce geleneğine uygun şekilde yerli bir Türk sosyolojisinin inşası için çaba gösteren önemli bir teorisyen ve bilim emekçisidir. Türk sosyolojisinin aktarmacı ve kendi tarihsel-toplumsal karakterine yabancılaşmış Batıcı bir bilim olmasına itiraz ederek yerli bir duruş sergileyen sosyologlarımızdandır. Eğribel, Türk toplumunun kendine özgü tarihsel tecrübesi ve sorunları olduğu olgusundan hareketle Türk sosyolojisinin yerli bir sosyoloji olması gerektiği kanısındadır. Eğribel'in yerlilik anlayışı, dünya ve uygarlık tarihinden kopuk, içe kapalı ve hamasî bir yerellik değildir. Aksine onun yerlilik anlayışı, Doğu-Batı çatışması bağlamında insanlık tarihinin bütün birikimlerini önemseyen ve Doğu-Batı çatışmasının aşılmasını içeren bir yerliliktir. Eğribel, uygarlık-toplum merkezli makro sosyolojik ve çatışmacı bir zaviyeye sahiptir. Eğribel'in sosyoloji anlayışının özünü, Doğu-Batı çatışması şekillendirmiştir. Dünya tarihinin ana dinamiğini, Doğu ve Batı uygarlıklarının farklı çözümler neticesinde çatışma temelli bir ilişki geliştirmelerinde görmüştür. Diğer bir deyişle Eğribel'in ana önermesi, Doğu ve Batı toplumlarının birbirinden farklı gerçekliklere sahip oldukları ve aralarında çatışma düzleminde bir ilişki bulunduğu görüşünü içermektedir. O, Kemal Tahir ve Baykan Sezer'in temellerini attığı Doğu-Batı çatışması teorisine özgün katkılar sunarak teorinin gelişimini sağlamıştır. Bilim ve yöntem tartışmalarından sosyoloji-siyaset-hukuk ilişkisine, Türk sosyoloji tarihi yazım geleneğinin kritiğinden tarih ve sosyolojinin ayrılmaz doğasına, sanat ve edebiyatın sosyolojik çözümlemelerinden "iletişim çağı"nın bütüncül bir eleştirisine, Türkiye'nin klasik Batıcılaşma tarihinden "post" dönemlere ve küre-yerel dünya düzenine kadar oldukça geniş bir skalada yetkin analizlerde bulunmaktadır. Tezimiz, Eğribel'in sosyolojik analizlerinin derlenip yorumlanmasına dayalı bir çalışma mahiyetindedir.