Doğu ve Batı Karadeniz havzaları akarsularının ortalama ve maksimum akımları için en uygun olasılık dağılım modelinin belirlenmesi

Bu çalışmada Doğu ve Batı Karadeniz akarsularına ait yıllık maksimum ve yıllık ortalama akımlarına en uygun olasılık dağılım modelinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç için literatürde yaygın olarak kullanılan on adet dağılım fonksiyonları Doğu ve Batı Karadeniz havzalarında bulunan 18 adet akım gözlem istasyonuna ait akım (yıllık maksimum ve yıllık ortalama) serilerine uygulanmıştır. Alternatif dağılımlar arasından en uygun dağılım modellerini belirlemek için Akaike Bilgi Kriteri (AIC), Bayesian Bilgi Kriteri (BIC), Kolmogorov-Smirnov (KS), Cramer-Von Mises (CvM), Anderson-Darling (AD) uygunluk testleri kullanılmıştır. Uygulanan testlerin sonucunda Doğu ve Batı Karadeniz havzaları yıllık maksimum akımlar için en uygun dağılımların 2202 ve 1334 nolu akım gözlem istasyonlarına Log-Lojistik, 2218, 2232 ve 1332 için Genelleştirilmiş Ekstrem Değer, 2233'e Gumbel, 2238'e Weibull, 2245 ve 1338'e Üç Parametreli Lognormal, 2247 ve 1339'a Lognormal, 2247 ve 1307'ye Pearson Tip 3 ve 1314'e Gamma olduğu, yıllık ortalama akımlar için ise en uygun dağılım tiplerinin 2202, 2232 ve 1339 nolu akım gözlem istasyonlarına Lognormal, 2215, 2218, 2238, 2247, 1302,1319 ve 1334'e Lojistik Dağılım, 2233 ve 1340'a Gamma Dağılımı, 2245'e Üç Parametreli Lognormal Dağılım, 1307,1332 ve 1338'e Weibull dağılımı olduğu sonucuna varılmıştır. Daha sonra, elde edilen en uygun dağılım modelleri kullanılarak 10,20,50,100 ve 200 yıllık dönüş aralıklarına karşılık gelen akım değerleri ve %95 güven aralığında alt ve üst limtleri hesaplanmıştır. Farklı tekerrür süreleri için hesaplanan bu akım değerleri söz konusu havzalardaki su yapılarının tasarım, planlanması ve yönetimi için oldukça önemlidir.