Doğu Karadeniz Bölgesi'nde IPS sexdentatus (Boerner) ve IPS Typographus (L.)'ta patojenik organizmaların karakterizasyonu, varlığı ve dağılımı

Bu doktora tezinde Doğu Karadeniz Bölgesinde mevcut Ips typographus ve Ips sexdentatus (Coleoptera: Scolytidae)?ta doğal olarak bulunan entomopatojen varlığı, karakterizasyonu ve bölgedeki populasyon içersindeki dağılımı çalı?ılmı?tır. Arazi çalı?maları 2009-2012 yılları arasında, Mayıs-Ağustos ayları süresince, Ordu, Giresun, Trabzon ve Artvin illerinde gerçekle?tirilmi?tir. Tez çalı?ması süresince 5444 I. typographus, 4372 adet I. sexdentatus ergini olmak üzere toplam 9816 adet böcek incelenmi?tir. ?ncelenen I. sexdentatus örneklerinde Gregarina typographi ve Metschnikowia typographi patojeninin varlığı, I. typographus örneklerinde ise Gregarina typographi ve Ips typographus Entomopoxvirus (ItEPV) varlığı belirlenmi?tir. ?ncelemeler sırasında her iki böcekten de hemosel tip ve bağırsak tipi nematod kaydedilmi?tir.Patojenler hem tek ba?larına hem de karma enfeksiyonlar ?eklinde görülmü?tür. I. typographus örneklerinde tespit edilen entomopatojenler, Gregarina typographi ve ItEPVTürkiye için yeni kayıttır. Ayrıca ItEPV Türkiye?de kabuk böceklerinden kaydedilen ilk virus patojenidir. 2009-2012 yılları arasında G. typographi enfeksiyon oranı Trabzon?da %24,92, Ordu?da % 18,11, Giresun?da % 6,91 ve Artvin?de % 14,4 olarak kaydedilmi?tir. ItEPVsadece Artvin ilindeki örneklerden elde edilmi? olup, toplam enfeksiyon oranı % 20,3 olarak belirlenmi?tir. Bulunan entomopoxvirusun ItEPV olduğu Geçi?li Eletron Mikroskobu çalı?maları ile patojenin ultrastrüktürel yapısı incelenerek teyit edilmi?tir.Anahtar Kelimeler: Ips typographus, Ips sexdentatus, Gregarina typographi, Metschnikowia typographi, ItEPV, Entomopatojen, Türkiye, Doğu Karadeniz Bölgesi