Doğu Karadeniz kıyılarında deniz salyangozu (Rapana venosa) türünde ağır metal konsantrasyonlarının EDXRF yöntemi ile belirlenmesi

Doğu Karadeniz Bölgesi'nde Artvin, Rize, Trabzon ve Giresun illerinden 12 istasyondan deniz salyangozu (Rapana venosa) örnekleri mevsimsel [yaz (Temmuz), kış (Şubat), sonbahar (Kasım) ve ilkbahar (Mayıs)] olarak toplanmıştır. Örneklerin metal konsantrasyonları EDXRF spektrometresi (Epsilon5, PANalytical, Almelo, the Netherlands) ile gerçekleştirilmiştir. Yapılan metal konsantrasyon analizi sonucunda tüm örneklerde Cr, Mn, Fe, Ni, Cu, Zn, As, Cd ve Pb'un elemental konsantrasyonları belirlenmeye çalışılmıştır. Cr konsantrasyonu, deniz salyangozu yumuşak dokularında en yüksek konsantrasyon 339 µg.g-1 ile Kasım ayında T1 istasyonunda, en düşük ise 27 µgg-1 ile Mayıs ayında R1 istasyonunda gözlenmiştir. Mn konsantrasyonu, deniz salyangozu yumuşak dokularında en yüksek olarak 1397 µgg-1 ile Şubat ayında A2 istasyonunda gözlenirken, en düşük 87 µgg-1 Kasım ayında A1'de gözlenmiştir. Fe konsantrasyonları, deniz salyangozu yumuşak dokularında 26287 µgg-1 ile Şubat ayında T1 istasyonunda en yüksek, 3313 µgg-1 ile Şubatta R3'de en düşük olarak gözlenmiştir. Deniz salyangozu yumuşak dokularında Ni konsantrasyonu en yüksek 82 µgg-1 ile Şubat ayında A2'de gözlenirken, en düşük 5,04 µgg-1 ile Şubat ayında R3'de gözlenmiştir. Cu konsantrasyonu deniz salyangozu yumuşak dokusunda en yüksek 2874 µgg-1 ile Mayıs ayında T4 istasyonunda, en düşük konsantrasyon ise 373 µg.g-1 ile Kasım ayında G1 istasyonunda görüldü. Zn konsantrasyonu yumuşak dokuda en yüksek 2068 µgg-1 olarak Kasım ayında T2 istasyonunda gözlenirken, en düşük 689 µgg-1 olarak Şubat ayında T3'de gözlenmiştir. Deniz salyangozu yumuşak dokusunda As konsantrasyonu 374 µgg-1 ile Mayıs ayında T4 istasyonunda en yüksek gözlenirken, 80 µgg-1 ile Mayıs ayında T2'de en düşük olarak gözlenmiştir. Cd yumuşak dokularda en yüksek konsantrasyon 123 µgg-1 ile Temmuz ayında G2 istasyonunda, en düşük konsantrasyon ise 10 µgg-1 ile Mayıs ayında T2 istasyonunda belirlenmiştir. Pb konsantrasyonu yumuşak dokularda en yüksek 695 µgg-1 ile Kasım ayında T2 istasyonunda, en düşük 32 µgg-1 ile Şubat ayında T4 istasyonunda belirlenmiştir. Elde edilen ağır metal sonuçlarına bakıldığında kirliliğin çevresel etkenlerle birlikte antropojenik yani insan faaliyetlerinden kaynaklandığı kolayca söylenebilir. Ayrıca sonuçlar, kirliliği tetikleyen birçok sanayi faaliyetinin de bölgede bulunmasından kaynaklandığını göstermektedir.