Doğu kayını meşcerelerinde aralama şiddetinin meşcere, gelecek ağacı ve çap sınıfları bazında büyümeye etkisi

Doğu kayını (Fagus orientalis Lipsky) Türkiye'de yayılış yapan en önemli yapraklı türlerden biridir. Yapraklı ağaç türleri içerisinde gerek yayılış alanı gerekse servet açısından ilk sırada yer almaktadır. Bu çalışmanın amacı, Düzce yöresinde üç farklı yetişme ortamında (Sazköy, Çamoluk ve Asar) bulunan doğal ve saf doğu kayını meşcerelerinde aralama şiddetinin büyümeye etkisinin sekiz yıllık sonuçlarını genel meşcere, istikbal ağacı ve başlangıç çap sınıfları bazında değerlendirmektir. Denemeler her sahada rastlantı blokları deneme desenine göre üç tekrarlı olarak kuruldu. Aralama öncesi meşcerelerin ortalama çapı (OÇ), boyu, gövde sayısı ve göğüs yüzeyi (GY) sırasıyla 12.9 cm, 18.6 m, 2018.0 adet ha-1 ve 27.86 m2 ha-1 olarak ölçüldü. Her deneme alanında kontrol, mutedil ve kuvvetli olmak üzere üç farklı şiddette yüksek aralama uygulandı. İşlemlere göre GY'nin sırasıyla %0, %21-28 ve %31-46 oranında meşcerelerden uzaklaştırıldı. Aralamanın etkisi meşcere bazında değerlendirildiğinde, tüm denemelerde mutedil ve kuvvetli işlemlerde gerçekleşen çap artımı kontrole göre daha yüksek gerçekleşmiş olup artan aralama şiddetiyle birlikte OÇ artımı artış göstermiştir. İşlemlerin genel meşcere GY artımına etkisi ise tüm denemelerde önemsiz bulunmuştur. Başlangıç çap sınıflarına göre yapılan değerlendirmede çap sınıfı kalınlaştıkça ve aralama şiddeti arttıkça daha yüksek OÇ artımı belirlenmiştir. Aralamanın boy artımına etkisi tüm denemelerde önemsiz bulunmuştur. İstikbal ağaçlarına göre yapılan değerlendirmede ise aralamanın bütün denemelerde OÇ ve GY artımını arttırdığı belirlenmiştir. Genel meşcereye göre istikbal ağaçları kontrol, mutedil ve kuvvetli işlemlerde sırasıyla 1.41 cm, 1.61 cm ve 2.16 cm daha fazla çap artımı yapmıştır. Ulaşılan sonuçlar, aralama müdahalelerinin genel meşcereye etkisinden ziyade, seçilen istikbal ağaçlarına etkisinin değerlendirilmesinin daha uygun olacağını göstermektedir. Çünkü aralamanın istikbal ağaçlarının büyümesine olan etkisi genel meşcereye olan etkisinden çok daha yüksektir. Ayrıca, doğu kayını meşcerelerinde belirlenen idare süreleri sonunda kalın çaplı son hasılat ağaçları yetiştirmek için, deneme alanlarına benzer yapıdaki genç meşcerelerde kuvvetli aralamalar (GY'nin %40-45'i kadarı) önerilebilir.