Doğu Roma İmparatorluğu ile Kilikya Ermenileri arasındaki münasebetler (1143-1180)

Bu çalışmada, Bizans İmparatoru Manuel Komnenos'un (1143–1180), Kilikya'da yaşayan Ermenilere yönelik izlediği siyasi, dini, askerî ve iktisadi politikalar ele alınmıştır. Özellikle Kilikya bölgesinde yerleşik hâle gelen Ermeni topluluklarına karşı sürdürülen baskı ve müdahale süreçleri Komnenos'un uygulamaları çerçevesinde değerlendirilmiştir. Komnenos hanedanlığı, Bizans tahtına hâkim olduktan sonra Ermenileri yeni göç etmiş oldukları yurtlarında rahatsız etmeye başladı. Nitekim bu rahatsızlık karşılıklı olarak kendini gösterdi. Ermeniler, Bizans'a karşılık vermeyi ihmal etmedi. Manuel Komnenos'un (1143-1180), Bizans tahtına layık görüldüğü zamanlar babası ile Kilikya bölgesinde Ermeniler ile mücadeleye girdi. Babasının ölümünden sonra ise bu mücadelenin peşini bırakmayarak Ermenileri her fırsatta köşeye sıkıştırdı. Manuel Komnenos'un Kilikya'daki en önemli muhaliflerinden biri olan Thoros ile olan mücadeleleri, Ermeni-Bizans ilişkilerinin bu dönemde ne denli sert geçtiğini göstermektedir. Komnenos'un, yalnızca kendi ordularıyla değil, aynı zamanda sadık komutanları aracılığıyla da Ermeni bölgelerine yönelik seferler düzenletmesi, bu siyasetin askerî yöntemlerle desteklendiğini ortaya koymaktadır. Bu çalışma kapsamında söz konusu süreç Bizans ve Ermeni kroniklerine dayalı olarak incelenmiş; Kilikya Ermenilerinin Komnenoslar döneminde ulaştığı siyasi ve askerî gücün boyutları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ayrıca, Persler ile Bizanslılar arasında tampon bir güç olarak işlev gören Ermenilerin, bu dönemde bölgesel bir güç hâline gelmeleriyle birlikte Bizans İmparatorluğu'nun yeniden kontrol sağlama girişimleri de değerlendirilmiştir.