Dönüşen kentlerde yönetsel açıdan mahallenin ve mahalle muhtarlığının değişimi (Sakarya örneği)

Tarih boyunca dönüşen kent yapıları, adı mahalle veya herhangi bir yaşam merkezi olsun, oranın sosyal, kültürel ve fiziksel değişimine neden olmuştur. Osmanlı dönemi geleneksel mahallelerinde de bu durum kendi içerisinde yönetsel bir takım ihtiyaçları doğurmuş ve mahalle muhtarlığı bu ihtiyaçlar sonucunda ortaya çıkmış, önemli roller üstlenmiştir. Dönüşüm iktisadi, fiziki, nüfus sayısı ve küreselleşme açısından devam ettikçe mahallenin ve dolayısıyla kentlerin ölçekleri büyümüş, mahalle muhtarlığı işlevselliğini yitirmiştir. Bir de bu sürece devlet idaresinin yönetsel kaygıları eklenince, mahalle muhtarlığı hak ettiği değeri elde edememiştir. Gelinen son noktada, sahip olduğu tarihsellik ve potansiyel işlevselliğinin çok uzağında kalan muhtarlık kurumu modern kentlerin gölgesinde kalmıştır. Çalışmamızın ilk bölümünde geleneksel Osmanlı mahalle yapısının içerisinde barındırdığı unsurlar ve muhtarlık kurumunun ortaya çıkışı aktarılmış, Tanzimat döneminin dönüştürücü etkisi üzerinden bir değerlendirme yapılmıştır. Akabinde Cumhuriyet döneminden günümüze kadar geçen süreç incelenmiş ve değişimin devamlılığı üzerinde durulmuştur. Nihayetinde ise yerel yönetimler açısından katılım ve vatandaşa birincil olarak yakınlığın vücut bulmuş hali olan muhtarlık kurumunun Sakarya ilindeki mevcut konumu yarı yapılandırılmış görüşme yöntemiyle incelenmeye çalışılmıştır. Elde edilen sonuçlar neticesinde yaşam alanları olarak mahallelerin ve muhtarlık kurumunun Osmanlı geleneksel mahalle döneminin çok uzağında olduğu aşikardır. Bu durum karşısında mahalle muhtarlıklarının dönüşüme ayak uydurması adına işlevselliğinin çeşitli yöntemlerle arttırılması ve sahip olduğu tarihsel mirasın geri kazandırılması tezimizin ana gayesidir.