Döviz, altın ve petrol fiyatlarının BİST sektör endekslerine etkisinin karşılaştırmalı analizi (2010-2022)

Yatırımcılar ile fon talep eden şirketlerin bir araya geldiği borsalar, finansal piyasaların en önemli yapı taşlarındandır. Ülkemizde de borsa faaliyetleri Borsa İstanbul'da sürdü- rülmektedir. Çalışmada Borsa İstanbul'da yer alan İmalat sektöründeki en çok işletmeye sahip beş sektörün döviz kuru, altın ve petrol fiyatları ile ilişkisi ele alınmıştır. Çalışmada değişkenlere ait 01.01.2010-31.12.2022 dönem aralığına ait günlük veriler Eviews 12.0 paket programıyla analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre serilerin I(1) düzeyinde du- rağanlaştığı tespit edilmiştir. Daha sonra seriler arasındaki eşbütünleşme ilişkisini tespit edebilmek için, Johansen eşbütünleşme analizi ile test edilmiştir. Seriler arasındaki yapı- lan eşbütünleşme analizinde Metal Eşya, Makine, Elektrikli Cihazlar ve Ulaşım Araçları sektörü ve Tekstil, Giyim Eşyası ve Deri sektöründe eşbütünleşme ilişkisi bulunamamış- tır. Aralarında en az bir eşbütünleşme ilişkisi bulunan serilere Granger nedensellik testi uygulanmıştır. Analiz sonuçlarına göre döviz kuru ile BİST Sektör endekslerinden Xkmya, Xgıda ve Xmana arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi olduğu tespit edilmiştir. Petrol fiyatlarından Xkmya ve Xgıda endeksine doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi ol- duğu ve altın fiyatlarından Xkmya endeksine doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi bulun- duğu sonucuna ulaşılmıştır. Ardından seriler arasındaki etki düzeyini görebilmek için ya- pılan FMOLS testinde döviz kurunda yaşanabilecek %1'lik bir artışın Xkmya endeksinde %1,08, Xgıda endeksinde %0.43 ve Xmana endeksinde %1,22 oranında artışa neden ola- cağı görülmektedir. Altın fiyatlarında yaşanabilecek %1'lik bir artışın Xkmya endeksinde %0,19 oranında azalışa neden olacağı, Xgıda endeksinde %0,23 oranında artışa neden olacağı ve Xmana endeksinde %0,31 oranında azalışa neden olacağı tespit edilmiştir. Son olarak petrol fiyatlarında yaşanabilecek %1'lik bir artışın Xkmya endeksinde %0,20, Xgıda endeksinde %0,15 ve Xmana endeksinde %0,18 oranında artışa neden olacağı tes- pit edilmiştir.