FX markets co-movement dynamics and global factors: Evidence from emerging markets

Birçok ülke, son birkaç yılda gelişmekte olan ülke ve pazar kategorisinde yer almaktadır. Bu tür piyasalara gelişen piyasalar denir. Kırılgan olmaları, finansal krizlerden kolayca etkilenmeleri ve tamamen serbestleşmemeleri nedeniyle gelişmiş piyasalardan özellikle farklıdırlar. Covid-19 ve 2018 küresel finans krizi gibi bazı küresel faktörler özellikle para bazlı sistemlerde yükselen piyasaları kolaylıkla etkilemektedir. Bu nedenle, küresel faktörlerin son birkaç yılda para birimleri üzerindeki etkilerini araştırmak önemlidir. Bu tezin temel amacı, 2009-2021 döneminde küresel faktörlerin gelişmekte olan piyasalar üzerindeki etkilerini araştırmaktır. Gelişmekte olan piyasa para birimleri için veriler 2009 – 2021 arası yılları kapsayacak şekilde toplanmıştır. PCA analizi ile küme daraltılarak, analiz sonucu elde edilen faktörler üzerine regresyon analizi yapılmıştır. Ardından, PCA analiz sonuçlarında yer alan faktörler ile yeniden yapılandırılmaya bağlı olarak oluşacak ortalama hata payının minimize edilmesi ve gelişmekte olan ülke para birimlerinin kendi içlerinde hareketlerinin regresyon sonuçlarıyla karşılaştırılması için analiz yapılmıştır. Global faktörlerin etkilerinin anlaşılması için üç farklı dönem seçilmiştir: • Yüksek Likidite Rejimi (Ocak 2009 – Haziran 2013) • Sıkı Para Politikası Rejimi (Temmuz 2013 – Aralık 2019) • Pandemi Döneminde Gelişmekte Olan Ülkeler (Ocak 2020 – Ağustos 2021) Bulgular, gelişmekte olan ülke para birimlerinin Dolar Endeksi, MSCI Dünya Endeksi ve EURUSD paritesi ile yüksek korelasyona sahip olduğunu göstermek ile birlikte, kriz dönemlerinde emtia piyasaları ile de korele olduğunu göstermiştir. Öte yandan, gelişmekte olan ülkeler küresel Finansal kriz döneminde birbirlerinden çok ayrışmasa da Arjantin ve Türkiye gibi kendi iç parasal ve mali politikalarında sıkıntı yaşayan ülke para birimlerinin krizlerden bağımsız olarak tüm dönemlerde ayrıştığı görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Gelişmekte olan piyasa, küresel faktörler, temel bileşenler analizi, açıklayıcı faktör analizi.