Dış müdahale aracı olarak askeri darbeler: Batı Afrika ülkeleri örneği

Bu tez çalışması, Batı Afrika'da gerçekleşen askeri darbe ve darbe girişimlerinin oluşumuna etki eden dış müdahaleleri incelemektedir. Çalışmanın temel soruları, bu müdahelelerin hangi koşullar altında ve hangi nüfuz alanlarında mümkün olabildiğidir. Batı Afrika ülkelerinde siyaset, küresel ölçekte rekor seviyede tekrar eden darbeler nedeniyle, askeri bir karaktere bürünmüştür. Yükselen askeri darbe trendleri üç ana dönemde incelenebilmektedir: Kuruluş, statüko ve Soğuk Savaş'ın sona ermesiyle kendini gösteren değişim. Batı Afrika'da askeri darbelerin bu denli sık yaşanmasında dış etkilerin rolü yadsınamaz mahiyettedir. Bu dış etkiler ise askeri eğitim ve danışmanlık, askeri üsler ve silah ticareti, ekonomik işbirliği ve yardımlar, kişisel ilişki ağları gibi bir dizi neokolonyal enstrümanla hayata geçmektedir. Batı Afrika bölgesinde yer alan devletlerin sömürgeci geçmişten miras kalan bağımlılıkları, yeni sömürgecilik çerçevesinde ABD ve Fransa'nın darbe ve iç savaş gibi siyasi olaylarda etkin birer dış aktör olarak belirmelerine neden olmaktadır. Askeri darbe girişimleri üzerinde etkili olan dış nüfuz, dört ana gösterge ile ölçülebilir: askeri sosyalizasyon, ekonomik ilişkiler ve işbirliği, askeri varlıklar ve son olarak da kişisel-kurumsal ağlar. Söz konusu parametreler, dış müdahalenin hem darbeler üzerindeki rolünü hem de başarı durumunu sorgulama imkânı tanımaktadır. Belirtilen göstergelerin analiz edilmesi, ilgili devletler arasındaki kurumsal yakınlık ve sosyalleşme düzeyini ortaya çıkarmaktadır. Bu göstergeler belli bir düzeye ulaştığında dış müdahalenin başarılı olduğu saptanmıştır.