Dış ticaret ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin incelenmesi Türkiye üzerine bir uygulama

Ülkelerarasındaki karasal sınırların elektronik sistemler üzerinden hızlı bir biçimde aşılması dış ticaret faaliyetlerini kolaylaştırmış ve hızlandırmıştır. Ekonomilerin büyümesini ve gelişmesini doğrudan doğruya etkileyen banka mevduatları, firmalara ait hisse senetleri, kripto para hesapları ve diğer yatırım ürünleri şeklindeki finansal araçlar ekonomiler arasında hızlı bir biçimde yer değişmektedir. Uluslararası piyasalara entegre olmuş olan tüm ülkelerin ekonomik karşılıklı dış ticaret faaliyetlerinin izlenmesi ölçülmesi önem arz etmektedir. Çalışmada şekli, unsurları, hacmi ve önemi hızla artan dış ticaret faaliyetlerinin ekonomik büyümeye olan etkisini Türkiye ekonomisine etkisini incelemek amaçlanmıştır. Ekonomik büyümeye ilişkin kavramsal çerçeve ile birlikte ekonomik sistemi kurgulayan uluslararası kurum ve kuruluşlar ile Türkiye'de ekonomik verilere ait istatistikleri yayımlayan ulusal kurumlar ve temel ekonomik göstergeler ile düzenlemeler tezimizde araştırılmıştır. Araştırmanın uygulama kısmında İktisadi Büyüme (kişi başına düşen GSYİH'nin yüzdesi), ihracatın GSYİH içindeki payı, ithalatın GSYİH içindeki payı, kamu sektörü brüt dış borcunun GSYİH'ye oranı ve özel sektörün brüt dış borcunun GSYİH'ye oranı değişkenlerinin kişi başına düşen reel GSYİH ile arasındaki ilişkiler birim kök testleri ve Otoregresif Dağıtılmış Gecikme (Autoregressive Distributed Lag - ARDL) sınır testi modeliyle tespit edilmiştir. Kurulan model sonucunda elde edilen bulgular teorik beklentilere uygun olarak gerçekleşmiş olup analiz döneminde; ihracat faaliyetlerinin ekonomik büyümeyi olumlu ve anlamlı etkilediği, ithalat faaliyetlerinin ise beklentinin aksine biçimde ekonomik büyümeyi olumsuz etkilediği görülmüştür.