Düşey eleman süreksizliğine sahip betonarme yapıların doğrusal olmayan teori çerçevesinde sayısal araştırılması

Taşıyıcı sistemdeki kolon, perde ve kirişlerin yerleşimlerine göre farklı şekillerde ortaya çıkabilen düşey eleman süreksizliği durumu, deprem yüklerinin taşıyıcı elemanlardan temele aktarılması yolunda süreksizlikler yaratması nedeniyle sismik davranış talepleri üzerinde belirsizliklere neden olabilmektedir. Bu tez çalışmasında, TBDY-2018'de B3 türü düşey düzensizlik olarak sınıflandırılan düşeyde kolon süreksizliğine sahip betonarme bina sistemlerinin DD-2 seviyesindeki deprem etkisi altındaki sismik davranışlarının doğrusal-elastik olmayan teori çerçevesinde araştırılması amaçlanmıştır. Bu sayede, yönetmeliğe göre tasarlanmış bu tür binaların öngörülen performans hedeflerini hangi oranda sağladıkları parametrik olarak araştırılmıştır. Çalışmada, orta iki açıklığı değişken olarak seçilen (L=2m, 3m ve 4m) ve toplam dört açıklıktan oluşan 3, 5 ve 7 katlı süneklik düzeyi yüksek çerçeve sistemlerde zemin kat orta aks kolonu kaldırılarak düşey kolon süreksizlikleri oluşturulmuş ve bina tasarımları TBDY-2018'deki esaslar çerçevesinde yapılmıştır. Planda herhangi bir düzensizliği bulunmayan bina sistemlerinde eleman süreksizliğinin bulunduğu düzlem çerçeve çıkarılarak dokuz farklı hesap modeli oluşturulmuştur. 11 adet ölçeklendirilmiş gerçek deprem yer hareketi kaydının yatay ve düşey bileşenleri altında taşıyıcı sistemlerin zaman tanım alanında doğrusal-elastik olmayan analizleri yapılarak şekildeğiştirme bazlı davranış büyüklükleri ile gevrek davranışa ilişkin talepler elde edilmiştir. Eleman ve sistem bazlı ortalama davranış talepleri (kat yerdeğiştirmesi, göreli kat ötelemesi, kiriş ve kolonlardaki plastik şekildeğiştirmeler ve plastik mafsalların sistem üzerindeki dağılımları) TBDY-2018'de verilen sınırlar içerisinde değerlendirilmiştir. Parametrik incelemeler çerçevesinde, yönetmelik esaslarına göre tasarlanmış düşeyde kolon süreksizliğine sahip betonarme sistemlerin yatay ve düşey deprem etkileri altında öngörülen hasar sınırlarını (performans hedeflerini) sağladığı belirlenmiştir. Bu sonuç üzerinde, tasarım düşey ivme spektrumunun kullanımı ile kapasite tasarım ilkelerinin büyük katkı sağladığı düşünülmektedir.