Duygu ve habitus ilişkisi: Bourdieu'nun duygu sosyolojisi bağlamında bir analiz

Bu araştırmanın amacı, duygu sosyolojisinin davranış ve edimlere dönüşümü bağlamında habitus kavramının incelenmesidir. Nitel araştırma yöntemlerinden olan doküman analizine bağlı olarak yapılan çalışmada, hem Bourdieu'nun eserleri hem de duygu sosyolojisine dair literatür değerlendirilmiştir. Bu çalışmada duyguların davranışlara dönüşmesi; Bourdieu'nun temel kavramları olan habitus, alan ve sermaye kavramları bağlamında incelenmiştir. Duygu, hem psikolojik hem de sosyolojik açıdan incelenen kavramlardan birisi olarak öne çıkmaktadır. Bu durum, ilgili kavramın çok boyutlu olduğunu göstermesi açısından son derece önemlidir. Duygular, bir yandan bireysel olarak pratiğe dönüşürken diğer yandan da önemli ölçüde sosyal ilişki ve toplumsal süreçlerden beslenerek oluşmaktadır. Her ne kadar duyguların insandaki yansımaları kişisel olsa da ortaya çıkma biçimi, ifade edilme biçimleri toplumsaldır. İnsan kendisinden daha önce de var olan sosyal, kültürel ve tarihsel bir birikimin içine doğmaktadır. Dolayısıyla bu toplumun değerlerini bir şekilde benimsemektedir. Bourdieu, bu süreci habitus kavramıyla karşılamaktadır. Habitus, insanların yetişmiş olduğu sosyal çevre bağlamında edindiği alışkanlıklar ve tavırlar bütününü ifade etmektedir. Birey, davranışlar edinip eğilim kazandığı gibi duyguları da bu şekilde kazanıp duygusal edimler oluşturmaktadır. Duygular, bu bağlamda sosyolojik olarak davranışların bir parçası olur. Nitekim Bourdieu, bu eğilim çerçevesinde sahaya dönük pratik birçok çalışma yürütmüştür. Duygular, sosyal ve kültürel yapılarına göre toplumdan topluma değişkenlik gösterir. Bu durum, duyguların sosyolojik yapısını ortaya koymaktadır. Ayrıca duygular, sadece toplumdan topluma değil aynı toplum içindeki farklı sosyal sınıflar arasında da duyumsanma ve ifade edilme biçimleri noktasında farklılık gösterir. Sonuç olarak duygu, toplumsal alanın değişkenleri çerçevesinde belirlenerek ortaya çıkmaktadır.