Duygusal iş şekillendirme: Kavramsal geliştirme, öncülleri ve sonuçları

Bu tez, çalışanların duygusal iş taleplerini (DİT) nasıl yönettiklerini araştıran iki çalışmadan oluşmaktadır. Çalışma 1'de, çalışanların DİT'lerle nasıl başa çıktıklarını açıklayan temel mekanizmaları anlamak için kritik olaylar tekniği kullanılmıştır. Amaçlı örnekleme yoluyla ulaşılan 15 katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veri analizi sonucunda DİTler, duygusal kaynaklar, duygusal iş şekillendirme adını verdiğimiz baş etme stratejileri ve çalışan sonuçlarını bütünleştiren bir duygusal iş şekillendirme modeli geliştirilmiştir. Ayrıca bu model, bahsedilen bileşenler arasındaki ilişkileri açıklayan temel mekanizmaları da içermektedir. Çalışma 2 ise, Çalışma 1'de elde edilen ilginç bulgulardan biri olan çalışanların istismarcı liderlikle baş etmek için işten ayrılmadan önce iş şekillendirme davranışını benimsemesinin ardındaki motivasyonel mekanizmaları ortaya çıkarmak amacıyla tasarlanmıştır. Bu çalışmada, senaryoya dayalı deneysel bir tasarım benimsenmiş ve 247 katılımcıdan veri toplanmıştır. Bulgular çalışanların istismarcı liderlik karşısında olumsuz duygulanım hissettikleri ve bu olumsuz duygulanımın teşvik odaklı iş şekillendirme davranışını azalttığını, önlem odaklı iş şekillendirme davranışını ise artırdığını göstermektedir. Sonuç olarak, çalışanların işten ayrılma niyeti artmaktadır. Ayrıca mükemmeliyetçilik kaygılarının istismarcı liderlik, olumsuz duygulanım, önlem odaklı iş şekillendirme ve işten ayrılma niyeti arasındaki seri ilişkiyi pekiştirdiği bulunmuştur. Ancak mükemmeliyetçilik çabalarının anlamlı düzeyde bir düzenleyici etkisi bulunamamıştır. Genel olarak bu tez çalışması, çalışanların DİT'lere karşı göstermiş oldukları stratejileri inceleyerek kuramsal anlayışın derinleşmesine ve pratik uygulamalara katkı sağlamaktadır.