Düzce'de yetiştirilen Anadolu ırkı manda sütlerinde laktasyon boyunca meydana gelen değişmeler

Bu çalışmada, Anadolu mandası sütlerinin bazı kimyasal, fiziksel ve somatik hücre sayısı gibi özelliklerinin belirlenmesi ve ayrıca laktasyon boyunca bu özelliklerde meydana gelen değişmelerin ortaya konması amaçlanmıştır. Çalışma Düzce'de faaliyet gösteren bir manda (Mandacı İlyas Çiftliği) çiftliğinde yetiştirilen 30 Anadolu Mandası sütleri üzerinde yürütülmüş ve çalışma boyunca toplamda 462 süt örneği analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, manda sütü örneklerinin ortalama olarak kuru madde değeri %15,74, yağ oranı %6,49, protein oranı %4,30, süt tuzları miktarı % 0,77, laktoz miktarı %5,40, pH 6,72, özgül ağırlığı 1,030, donma noktası -0,62°C, elektrik iletkenliği 2,73 mS/cm, somatik hücre sayısı 152760 hücre/ml olarak bulunmuştur. Laktasyon boyunca manda sütlerinin kuru madde değerleri laktasyonun ilk aylarında düşük ve sonlarına doğru yüksek bulunmuştur (P<0,05). Laktasyon boyunca en düşük yağ değeri Haziran ayında, en yüksek yağ değeri Eylül ve Ekim aylarında gözlenmiştir (P˂0,05). Protein değerleri Nisan ayından itibaren Temmuz ayına kadar yükselmiş, sonraki aylarda düşüşe geçmiştir. Laktoz değerleri Nisan ayından Temmuz ayına kadar artmış, laktasyon sonuna doğru düşmüştür. Süt örneklerinin tuz bileşenleri Nisan ayından itibaren Temmuz ayına kadar hızlıca bir artış göstermiş, sonrasında düşüşe geçmiştir. Manda sütü örneklerinde pH değerleri Haziran ayından sonra dalgalanma göstermiş olsa da bu dalgalanma önemli bulunmamıştır (P>0.05). İncelenen sütlerin özgül ağırlık değerleri Nisan ayından Temmuz ayına kadar artmış, sonrasında düşmüştür. İletkenlik değerleri Nisan ayında 2,40 mS/cm'den başlayıp, Ağustos ayında 2.95 mS/cm'ye çıkmış ve laktasyon sonunda 2.72 mS/cm'ye düşmüştür. Analiz edilen örneklerinin donma noktası değerleri Nisan ayından başlayarak Temmuz ayına kadar düşüş göstermiş, sonraki aylarda artmıştır (P<0.05). Somatik hücre sayıları Mayıs ayına kadar artmış (P<0.05), sonraki aylarda düşüş eğilimine girmiştir. Çalışmadan elde edilen sonuçlar manda yetiştiricileri ve manda sütü işleyen işletmelerinin faydalanabileceği önemli bilgiler sunmaktadır.