Düzenleyici ve denetleyici kurulların idari işlemlerinde yargısal denetiminin kapsamı ve etkinliği

Tezde yapısal ve işlevsel anlamda ekonomik düzenleme ve denetleme ile bu işlev kapsamında tesis edilen idari işlemlerin görüldüğü iptal davasında yapılan yargısal denetimin etkinliği ve kapsamı incelenecektir. İdare hukuku ve iptal davası bakımından yargısal denetimin etkinliğinin, denetimin kapsamının belirlenmesi ile sağlanabileceği düşünülmektedir. Düzenleyici ve denetleyici kurumların yargısal denetiminin kapsamının belirlenebilmesi için konunun öncelikle organik ve işlevsel anlamda tartışılması gerekmektedir. Bu hususta yapılacak değerlendirme ve tespitlerden sonra yargısal denetimin kapsamı bakımından daha isabetli sonuçlara varılabilecektir. Düzenleyici ve denetleyici kurumlar ilk defa Amerika'da ortaya çıkmış ve Türkiye'den önce diğer Kıta Avrupası ülkelerinde yaygınlaşmıştır. Bu nedenle araştırmamızda Amerikan hukuku ve Alman hukuku esas alınarak karşılaştırmalı hukuktan faydalanılmıştır. Ayrıca Türk hukuku ile Amerikan ve Alman hukuklarında ortak noktalar da tespit edilmeye çalışılmıştır. Yargısal denetimin kapsamının ortaya konulması Danıştay içtihatlarının da ele alınmasını zorunlu kılmaktadır. Ancak mahkeme kararları açısından karşılaştırmalı bir araştırma içerisine girilmeyecek ve Danıştay içtihatları tez kapsamında irdelenecek ve tahlil edilecektir. Tez üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde ekonomik düzenleyici ve denetleyici kurumların Amerika'da kuruluş sebep ve gerekçeleri, Avrupa'da ve sonrasında ülkemizde yayılması ve Türkiye'de anayasal statüsü, idari teşkilat içindeki yeri, özerkliği üzerinde durulacaktır. İkinci bölümde ekonomik düzenleyici ve denetleyici kurumlar işlevsel yönden ele alınmaktadır. Ayrıca ekonomik düzenleme ve denetleme işlevinin ekonomik kolluk faaliyeti içerisinde yeri kolluk faaliyeti ile kamu hizmeti ayrımından yararlanılarak tespit edilmeye çalışılacaktır. Üçünc bölümde iptal davasının ve iptal davasında yargısal denetim ölçütlerinin temel özelliklerine değinildikten sonra, yargısal denetimin kapsamı şekli denetim ve esas denetimi olarak iki ana ayrım üzerinden değerlendirilmiştir.