İngilizce eğitiminde disleksi: İlkokul İngilizce öğretmenlerinin disleksi farkındalığı üzerine bir çalışma

Disleksi, bilgi işleme ve kod çözme arasındaki yanlış iletişim nedeniyle okuma yeteneğini etkileyen spesifik bir öğrenme farklılığıdır. Bu farklılığın dünyanın yüzde 10'luk kesiminde daha baskın olduğu tahmin edilmektedir ve bu da her sınıfta en az bir dislektik öğrenciyle karşılaşma olasılığının yüksek olduğu anlamına gelmektedir. Yabancı dil sınıfları bağlamında, ana dil gelişimlerinde zaten gerideyken yabancı bir dilde bilgiyi işlemek ve kodunu çözmek dislektik öğrenciler için kafa karıştırıcı olabilmektedir. Bu durumda, yabancı dil öğretmenleri, disleksinin ve dislektik öğrencilerinin varlığının farkında olmadan onları yanlış yorumlayabilir; onlara kötü davranabilmekte ve öğrencilerin hedef dil öğrenme süreci üzerinde olumsuz etki bırakabilmektedir. Bu tür öğrencilerin İngilizce gelişimlerinde mümkün olduğunca önceden minimum düzeyde başarısızlık ve destekten yoksun kalma riskine sahip olmalarını sağlamak amacıyla, bu çalışma Türkiye'deki ilkokul İngilizce öğretmenlerinin disleksi konusunda ne kadar bilinçli olduklarını ölçmektedir. Bağlamı itibarıyla ilgili literatürdeki boşluğu kapatmak için katkıda bulunmayı hedefleyen bu çalışma, yakın gelecekte disleksik yabancı dil öğrencilerine sağlanacak fırsatların sayısını en üst düzeye çıkarmak için Türk eğitim sisteminde neler yapılması gerektiğine dair öneriler sunmaktadır. Bu nihai amacın ışığında, bu çalışma, bilgi eksikliği yaşadıkları noktaları tespit etmek ve bu durumun nedenlerini ortaya çıkarmak için İngilizce öğretmenlerinin disleksi hakkındaki bilgileri ve kaynaştırma sınıflarında dislektik öğrencilerine nasıl eğitim verileceği üzerine derinlemesine bir araştırma yapmaktadır. Açıklayıcı bir karma yöntem tasarımına sahip olan bu çalışma, Soriano-Ferrer ve Echegaray-Bengoa (2014) tarafından geliştirilen 36 maddelik üçlü Likert ölçek ve araştırmacı tarafından geliştirilen yedi sorudan oluşan yapılandırılmış görüşme olmak üzere iki veri aracını içermektedir. Buna göre, Marmara Bölgesi'ndeki Balıkesir, Bursa, İstanbul, Kocaeli ve Sakarya illeri olmak üzere beş ilden 288 ilkokul İngilizce öğretmeninin katılımıyla veriler çevrimiçi olarak toplanmıştır. Toplanan nicel veriler betimsel analiz ile analiz edilirken, nitel veriler için tümevarımsal içerik analizi kullanılmıştır. Çalışmanın bulgularına bakıldığında, Türkiye'deki ilkokul İngilizce öğretmenlerinin disleksinin gerçekte ne olduğu konusunda çoğunlukla bilgisiz oldukları özetle ifade edilebilir. Katılımcıların, disleksi ile okuma becerileri arasındaki ilişkiye dair yalnızca temel bir anlayışa sahip oldukları görülmektedir. Bununla birlikte, disleksinin yaygınlığı, fonolojik süreç üzerindeki etkisi, disleksinin bireylerin özgüveni üzerindeki etkileri, kalıtsal doğası, tedavi edilemezliği, dislektik öğrencilere İngilizceyi yabancı dil olarak öğretme yöntemleri gibi spesifik ayrıntılar söz konusu olduğunda, farkındalık düzeyleri en alt kademeye düşmektedir. Bunun yanı sıra, katılımcılar, disleksiyi yanlış bir şekilde harf ve kelimeleri tersten veya yansımalı olarak algılanması ile ilişkilendirmektedir. Dolayısıyla bu çalışma; dislektik öğrencilerin hedef dil gelişimi sürecinde gerçekten görüldüğü, anlaşıldığı ve öğrenme ihtiyaçlarına yönelik destek sağlandığı bir geleceğe adım atmak için dislektik öğrencilere okuma ve yazma becerilerini öğretmeye yönelik İngilizce öğretmen adaylarını hazırlayan yükseköğretim içeriğinin sağlanması, hizmet içi İngilizce öğretmenleri için ilgili eğitim programları ve disleksi dostu ilkokul müfredatının İngilizce ek bireyselleştirilmiş eğitim programları ile uyarlanması gerektiğini işaret etmektedir.