Ebeveyn tutumları ve öz şefkatin yetişkinlerde psikolojik sağlamlık ile ilişkisi

Bu araştırma, algılanan ebeveyn tutumlarının, öz şefkatin ve psikolojik sağlamlığın bireylerin psikolojik dayanıklılıkları üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, algılanan ebeveyn tutumları (duygusal sıcaklık, aşırı koruma, reddetme), öz şefkat ve psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkiler ve sosyodemografik değişkenlerin bu ilişkiler üzerindeki etkisi ele alınmıştır. Ayrıca, öz şefkatin, algılanan ebeveyn tutumları ile psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkide aracı bir rol oynayıp oynamadığı araştırılmıştır. Araştırma, 18-65 yaş aralığındaki yetişkin bireylerden oluşan bir örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların sayısı 251 kişi olarak belirlenmiş ve veriler, Demografik Bilgi Formu, Algılanan Ebeveyn Tutumları Ölçeği, Öz Şefkat Ölçeği ve Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizi SPSS programı ile yapılmış, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Katsayısı ve Bağımsız Örneklem t-Testi gibi istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Araştırma sonuçları, ebeveyn tutumlarının, bireylerin öz şefkat düzeyleri ve psikolojik sağlamlıkları üzerinde anlamlı bir etkisi olduğunu göstermektedir. Ayrıca, sosyoekonomik düzeyin, cinsiyetin ve yaşın bu ilişkilerde önemli bir rol oynadığı belirlenmiştir. Genç bireylerin ebeveynlerinden daha yüksek düzeyde aşırı koruyuculuk algıladığı, yaş ilerledikçe ise öz sevecenlik, bilinçlilik ve psikolojik sağlamlık gibi olumlu psikolojik özelliklerin arttığı gözlemlenmiştir. Kadınlar, öz yargılama, izolasyon ve aşırı özdeşleşme gibi olumsuz öz duyarlılık boyutlarında daha yüksek puanlar alırken, erkeklerin psikolojik sağlamlıkları daha yüksek bulunmuştur. Sosyoekonomik düzeyin de ebeveyn tutumu algısı ve psikolojik özellikler üzerinde etkili olduğu saptanmıştır. Alt sosyoekonomik düzeydeki bireyler, reddedici ebeveyn tutumlarına daha yüksek oranda sahipken, üst düzeydeki bireylerin sıcaklık algısı, öz sevecenlik ve psikolojik sağlamlık düzeyleri daha yüksek olmuştur. Eğitim düzeyinin yalnızca bazı ebeveyn tutumu boyutlarında anlamlı farklar oluşturduğu, kardeş sayısının ise genel olarak anlamlı bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Bu bulgular, bireylerin psikolojik dayanıklılıklarını güçlendirmeyi hedefleyen ruh sağlığı programlarının, demografik özelliklere göre özelleştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, öz duyarlılığın desteklenmesi ile bireylerin içsel güç kaynaklarının artırılabileceği sonucuna varılmıştır.