Ebeveynlerin aşı okuryazarlık düzeyi ve çocukluk aşılarına yönelik tutum ve davranışları

Bu araştırma Ebeveynlerin Aşı Okuryazarlık Düzeyi ve Çocukluk Aşılarına Yönelik Tutum ve Davranışlarının Belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı türde bir araştırmadır. Araştırma 06.2024 - 09.2024 tarihleri arasında İstanbul Başakşehir ilçesine bağlı Güvercintepe Aile Sağlığı Merkez'ine başvuru yapan 0-14 yaş grubu çocuklara sahip 422 gönüllü ebeveynle gerçekleştirilmiştir. Veriler Sosyo-demografik Özellikler Bilgi Formu, Çocukluk Çağı Aşıları Hakkında Ebeveyn Tutumları (PACV) Ölçeği ve Aşı Okuryazarlık Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Araştırma verilerinin analizleri Statistical Package for Social Sciences (SPSS) 27 istatistiksel analiz programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırmanın analizlerinde iki bağımsız gruba ilişkin ortalama puanlar karşılaştırılırken Bağımsız Gruplar t testi ikiden fazla bağımsız gruba ilişkin ortalama puanlar karşılaştırılırken ise tek yönlü varyans analizi yöntemleri kullanılmıştır. Katılımcıların %97.6'sı çocuklarına aşı yaptırmıştır. Çocukluk Çağı Aşıları Hakkında Ebeveyn Tutumları Ölçeğine ilişkin ölçek toplam puanının 35.38±17.67 olduğu tespit edilmiştir. Yaş (p<0,001), annenin eğitim düzeyi (p<0,001), babanın eğitim düzeyi (p<0,01), gelir durumu (p<0,01) ve çocuk sayısı (p<0,05) değişkenleri ile İşlevsel Sağlık Okuryazarlığı alt boyutu puanları arasında anlamlı farklar tespit edilmiştir. Aşı yaptırmanın gerekli olduğunu düşünme (p<0,001), aşı yaptırma düzeni (p<0,001), zorunlu aşılama programına yönelik düşünce (p<0,001), çocuklarda aşı kaynaklı yan etki yaşama durumu (p<0,01), yeni bir bebeğe sahip olma durumunda önerilen tüm aşıları yaptırma kararı (p<0,001), yetişkin aşılarını yaptırma durumu (p<0,001) ve yetişkinler için aşıların gerekliliği (p<0,001) değişkenleri ile PACV puanları arasında anlamlı farklar tespit edilmiştir. Katılımcıların %20.6'sı aşı tereddüdü yaşamaktadır. Katılımcıların işlevsel sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile aşı tereddütleri arasında pozitif yönde, düşük düzeyde, anlamlı doğrusal bir ilişki olduğu saptanmıştır (p<0,001). Sonuç olarak, ebeveynlerin aşı okuryazarlık düzeylerinin çocukluk aşılarına yönelik tutumlarını ve uyumlarını olumlu yönde etkilediğini göstermiştir. Aşı tereddütünü azaltmak için doğru bilgiye erişim ve sağlık çalışanlarının rehberliği önerilir. Anahtar Kelimeler: Ebeveyn, Aşı Okuryazarlık Düzeyi, Çocukluk Aşıları, Tutum ve Davranışlar, Halk Sağlığı Hemşiresi