Ebeveynlerin okuma yazmaya hazırlığa ilişkin uygulamaları ile çocukların sözcük-yazı farkındalığı becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırmada ebeveynlerin okuma-yazmaya hazırlığa ilişkin uygulamaları ile çocukların sözcük-yazı farkındalığı becerileri arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmıştır. Araştırma nicel araştırma türlerinden korelasyonel araştırma modeli kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini Aksaray ili merkez ve merkeze bağlı köylerde yer alan okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 60-84 aylık çocuklar arasından basit seçkisiz örnekleme yöntemiyle belirlenen 224 çocuğun ebeveyni ve bu ebeveynlerin çocukları arasından kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemiyle seçilen 180 çocuk oluşturmaktadır. Araştırmada ebeveynlerin okuma yazmaya hazırlığa ilişkin uygulamalarını değerlendirmek amacıyla Okuma Yazmaya Hazırlık Anketi, çocukların sözcük-yazı farkındalığı düzeylerini belirlemek amacıyla Sözcük Yazı Farkındalığı Değerlendirme Aracı, ebeveyn-çocuk-öğretmen hakkında bilgileri öğrenmek amacıyla Öğretmen-Aile Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 24.0 programı kullanılmıştır. Veriler üzerinde bağımsız örneklemler için t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis H testi ve Pearson Korelasyon Analizi yapılmıştır. Araştırma sonucunda, ebeveynlerin okuma yazmaya hazırlık etkinlikleri arasından daha çok hikâye kitapları ile ilgili etkinlikleri ve yapılandırılmış etkinlikleri önemli buldukları ve uyguladıkları, ebeveynlerin evde okuma yazmaya hazırlık etkinliklerini gerçekleştirme sıklıklarının çocuğun cinsiyetine, yaşına ve evde kaçıncı çocuk olduğuna bağlı olarak değişmediği görülmüştür. Ebeveynlerin evde okuma yazmaya hazırlık etkinliklerini gerçekleştirme sıklıklarının çocuğun daha önce okul öncesi eğitimi alma durumuna, okul öncesi eğitim alma süresine ve anne/baba öğrenim durumuna göre değiştiği görülmüştür. Çocukların sözcük-yazı farkındalığı toplam ve yazı kavramları alt boyutu puanlarının yüksek düzeyde, sözcük tanıma alt boyutu puanlarının ise orta düzeyde olduğunu belirlenmiştir. Çocukların sözcük-yazı farkındalığı düzeylerinin yaşa bağlı olarak değişmediği, cinsiyete, okul öncesi eğitimi alma durumuna, okul öncesi eğitimi alma süresine, evde kaçıncı çocuk olduğuna, anne/baba öğrenim durumuna, öğretmen deneyimine göre anlamlı düzeyde değiştiği görülmüştür. Ebeveynlerin okuma yazmaya hazırlık etkinliklerine verdikleri önem ile okuma yazma etkinliklerini gerçekleştirme sıklıkları arasında yüksek düzeyde; çocukların sözcük-yazı farkındalığı becerileri arasında ise düşük düzeyde bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Ebeveynlerin okuma yazmaya hazırlık etkinliklerini çocuklarıyla birlikte gerçekleştirme sıklıkları ile çocukların sözcük-yazı farkındalığı becerileri arasında pozitif yönlü, düşük düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir.