Ebeveynlerin sağlık okuryazarlığı düzeyleri ve human papillomavirüs aşılanmasına olan yaklaşımlarının ilişkisi

Giriş ve amaç: HPV kadınlarda ve erkeklerde yaygın görülmekte olup, bu iki cinsiyette de ciddi hastalıklara sebep olabilmektedir. HPV'nin yol açtığı hastalıkları önlemede primer koruma yöntemi olan HPV aşılarının rolü son derece önemlidir. Bu aşıların yapılması için en uygun yaşlar ergenlik ve çocukluk yaşlarıdır. Bu yaştaki çocuklara HPV aşılarının yapılması için ebeveynlerin onayı gereklidir. Sağlık okuryazarlığı insanların sağlıkla ilgili konularda bilgilere ulaşmasında, anlamasında ve uygulamasında etkilidir. Bu sağlıkla ilgili konularda aşıların yeri önemlidir. Bu çalışmada amaç ebeveynlerin HPV hakkında bilgi, farkındalık ve ebeveynlerin HPV aşısı hakkındaki bilgi, farkındalık, istek, tutum ve davranışlarıyla ebeveynlerin sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir. Materyal ve Metot: Bolu Abant İzzet Baysal Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne Mart 2022- Haziran 2022 tarihleri arasında başvuran 0-18 yaş çocuğu olan ve çalışmaya katılmaya gönüllü olan 418 kişi çalışmada yer almıştır. Görme, konuşma, işitme bozukluğu, mental retarde, 18 yaşından küçük ve çocuksuz olma durumu dışlanma kriterleri arasındadır. Katılımcılara sosyodemografik bilgiler, araştırmacı tarafından literatürden derlenen HPV ve HPV aşısı hakkında bilgi soruları, HPV'yi daha önce duyup duymadığı, HPV aşısı hakkında kimden bilgi aldığı, HPV aşısının aile hekimlerince önerilip önerilmediği, HPV aşısı hakkında tutum, davranış ve istek içeren sorularla birlikte Avrupa Sağlık Okuryazarlığı ölçeğinin Türkçe versiyonunu içeren bir anket doldurtuldu. Bulgular:Çalışmada 178 erkek katılımcı (%42,6) ve 240 kadın katılımcı (%57,4) vardı. Katılımcıların yaş ortalaması 38,08±6,90, minimum yaş 22 ve maksimum yaş 60'dı. Kadınlarla erkekler arasında sağlık okuryazarlığı düzeyleri arasında anlamlı bir fark yoktu (p>0,05). Yaş ile sağlık okuryazarlığı düzeyiarasında negatif yönde bir ilişki gözlendi (p<0,05). Çalışmada 86 katılımcı (%20,6) yetersiz sağlık okuryazarlığı düzeyinde, 186 katılımcı (%44,5) sorunlu-sınırlı sağlık okuryazarlığı düzeyinde, 108 katılımcı (%25,8) yeterli sağlık okuryazarlığı düzeyinde ve 38 katılımcı (%9,1) mükemmel sağlık okuryazarlığı düzeyindeydi. HPV'yi daha önce duymuş olan katılımcıların sağlık okuryazarlığı düzeyleri anlamlı olarak daha yüksekti(p<0,05). HPV bilgi sorularını bilemeyen katılımcıların sağlık okuryazarlığı düzeyleri anlamlı olarak daha düşüktü (p<0,05). HPV aşısı hakkında bilgi almayan katılımcıların sağlık okuryazarlığı düzeyleri anlamlı olarak daha düşüktü(p<0,05). HPV aşısı hakkındaki bilgi sorularının bir tanesi haricinde diğer soruları bilemeyen katılımcıların sağlıkokuryazarlığı düzeyleri anlamlı olarak daha düşüktü (p<0,05). Çocuklarına HPV aşısı yaptıran katılımcıların yaptırmayanlara göre sağlık okuryazarlığı düzeyleri arasında anlamlı bir fark yoktu (p>0,05). Katılımcıların çocuklarına HPV aşısı yaptırmayı düşünmesine verilen cevaplar ile sağlık okuryazarlığı düzeyleri arasında anlamlı bir fark yoktu (p>0,05). HPV aşısının etkili olduğuna inanmayan katılımcıların sağlık okuryazarlığı düzeyleri anlamlı olarak daha düşüktü (p<0,05). HPV aşısının güvenli olduğuna inanan katılımcıların sağlık okuryazarlığı düzeyleri anlamlı olarak daha yüksekti (p<0,05). Sonuç:HPV ve HPV aşısı farkındalıkları, HPV ve HPV aşısı hakkında bilgi düzeyleri yüksek katılımcıların sağlık okuryazarlığı düzeyleri daha yüksek görüldü. Katılımcıların çocukları için olan HPV aşısı davranışları ve çocukları için olan HPV aşısı isteğiylesağlık okuryazarlığı düzeyleri arasında bir fark görülmedi. HPV aşısı tutumu olumlu olan katılımcıların sağlık okuryazarlığı düzeyleri daha yüksekgörüldü. ANAHTAR KELİMELER:ebeveynler, HPV, HPV aşısı, sağlık okuryazarlığı