Ebü'l-Abbâs Ahmed el-Bûnı̂'nı̇n hayatı, eserlerı̇ ve tasavvufı̂ görüşlerı̇

Bu tezde Ebü'l-Abbâs Ahmed el-Bûnî'nin ilmî ve tasavvufî yönleri tarihsel bağlamı içerisinde metin temelli bir yaklaşımla incelenmiştir. Araştırmanın temel problemi Bûnî'ye dair literatürdeki bilgi kirliliği, kaynak kullanımı ve tasavvufî perspektifin sistematik biçimde değerlendirilmemiş olmasıdır. Bu çerçevede çalışmanın amacı Bûnî'nin tasavvufî görüşlerini klasik kaynaklar ve yazma eserler ışığında tespit etmek, bunları tahalluk ve tahakkuk kavramları bağlamında incelemek ve onun ilmî mirasının yeniden değerlendirilmesine katkı sağlamaktır. Bûnî hakkında yapılan çalışmalarda dikkat çeken kaynak tespiti yetersizliği ve metodolojik tutarsızlıklar bu tezin önemini ortaya koymaktadır. Araştırmada mevcut metinlerdeki çelişkiler, eleştirel bir bakış açısıyla ele alınarak literatürde yeterince işlenmemiş hususlar ön plana çıkarılmıştır. Tez üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Bûnî'nin hayatı ve eserleri klasik biyografi kaynakları, yazma nüshalar ve telif kayıtları üzerinden değerlendirilmiş ve eserler aidiyet düzeylerine göre sınıflandırılmıştır. İkinci bölümde Bûnî'nin tasavvufî görüşleri özellikle tahalluk kavramı ekseninde ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise onun tahakkuk merkezli tasavvufî görüşleri temelinde açıklanmıştır. Elde edilen bulgular Bûnî'nin hem tasavvuf tarihinde hem de ilim ve hikmet geleneğinde özgün bir yeri olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca metin tahrifleri, anakronizm, tarihsel tutarsızlıklar ve kaynak isabetsizliği gibi sorunlara karşı eleştirel bir hassasiyet geliştirilmesi gerektiğini göstermektedir. Bu yönüyle tez, Bûnî'nin ilmî mirasının daha sağlıklı bir zeminde yeniden değerlendirilmesine katkı sunmayı hedeflemektedir. Anahtar Kelimeler: Tasavvuf, Bûnî, Şemsü'l-ma'ârif, Esmâ-i Hüsnâ, İlmü'l-Hurûf.