Ebü'l-Alâ el-Maarrî'nin düşüncesinde kötülük problemi

Hissetme yetisine sahip olan her varlık, dünyada kaçınılmaz olarak acı ve kötülüğe maruz kalmaktadır. Bundandır ki Kötülük Problemi, dünyada bulunan tüm hisseden varlıkların acılarını konu etmektedir. Tanrı'nın varlığına ilişkin olumsuz bir değerlendirme olarak kabul edilen mezkûr problemin teistik inançlara ciddi bir tehdit olduğu kabul edilir. Çalışmada, öncelikle Kötülük Probleminin yerleşik okuması eleştirel bir perspektifle ele alınmıştır. Problemin yalnızca teistleri ilgilendiren bir mesele olmadığı ileri sürüldükten sonra Arap filozof ve şair olan Ebü'l-Alâ el-Maarrî'nin (973-1057) Kötülük Problemi hakkındaki görüşleri incelenmiştir. Suriye'nin, Halep ile Humus arasında kalan İdlib şehrinin Maʻarratu'n-Nuʻmân adlı beldesinde dünyaya gelen Maarrî, İslâm düşünce geleneğinin özgün ve eleştirel bir figürü olarak dikkat çeken bir filozoftur. Kötülük Problemi bağlamında ortaya koyduğu düşünceler, çağının egemen anlayışlarından ayrışmakta ve çağına nispetle daha derin bir okuma sunmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde Maarrî'nin doğru anlaşılabilmesi amacıyla hayatı detaylarıyla incelenmiş ve filozofun yaşadığı çağ ve şehir hakkında bilgiler verilmiştir. Akabinde ikinci bölümde, Maarrî'nin felsefesine dair genel bir çerçeve çizilmiş, ardından üçüncü ve son bölümde, Kötülük Problemi hakkındaki görüşleri incelenmiştir. Bu bölümde, Maarrî'nin kötülüğü Tanrı'ya atfetmediği, kötülüğün oluşmasını feleklerin hareketine bağladığı vurgulanmıştır. Bunun ardından, Maarrî'nin Tanrı'nın kötülüğe izin vermesindeki hikmetin insan aklıyla kavranamayacağını; buna karşın, feleklerin rastgele hareketlerinden doğan kötülüklerin hem insanlar hem de Tanrı açısından istenmeyen durumlar olduğunu, bu nedenle söz konusu kötülükleri engellemek maksadıyla oluşturduğu etik anlayışı ele alınmıştır.