SSCB'nin çöküşünün ekonomik nedenleri

Sovyet İmparatorluğu'nun çöküşünün ekonomik nedenleri modern ekonomide aktüel ve tartışılan konulardan biridir. Son 20 yılda bu konu üzerinde bir çok çalışma ve araştırmalar yapılmıştır. Bu tezin amacı Sovyetler Birliği`nin çöküşünün temel ekonomik nedenlerinin araştırılması ve öğrenilmesidir. Analizimizi üç önemli yönde geliştirecez. Birinci bölümde, idari-komuta ekonomik sistem tipi ile yönetilen Sovyet ekonomik politikalarının çalışma prensipi tanımlanıcak. SSCB`nin temel ekonomik politikaları şunlardır: Savaş Komunizmi, Yeni İktisat Politikası ve Demokratik Merkeziyetçilik. Bu ekonomik politikalarının her birinin kendi özellikleri vardır. İkinci bölüm Sovyetlerin Stalin cağından Brejnev cağına kadar olan dönemin analizidir. Ayrıntılı olarak Sovyetlerin sanayi, ziraat, finans ve ulaşım sisteminin analizi yapılıcaktır. Buna ek olarak sanayileşme ve kollektifleştirme, Kruşçev reformları, Kosigin reformları ve yoğunlaşma süreci gibi ekonomik reformlar üzerinde konsantre olucaz. Analiz sürecinde Sovyet ekonomisinde ziraat sektoru ile, ekonomide Bilimsel Teknik İlerlemenin eksikliği ile ve aşırı sanayileşme ve askerileştirme ile ilgili sorunlar tespit edilmiştir. Tezin üçüncü bölümünde Sovyetler Birliği`nin çöküşünün temel ekonomik nedenleri inceleniyor. Konu araştırmasında çöküşün dört en önemli faktorü tespit edilmiştir. İlk faktör, ekonominin diğer alanlarının gelişmesini engeleyen ve büyük savunma harcamaları ile finanse edilen Soğuk Savaştır. İkinci faktör, Sovyet hükümetinin bütçe ve gelirlerinin düşüren ve ülkede derin bütçe açığı ve sabit para akımı sıkıntılarına neden olan 1985 yılının petrol krizidir. Üçünçü faktör, Sovyet ekonomisinde mal kıtlığına, tassaruf azlığına, istifçilik, ve hiperenflasyon gibi sorunlara yol açan bastırılmış enflasyondur. Çöküşün son faktorü ise Gorbaçev tarafından yapılan Perestroyka (Yeniden Yapılanma) politikasıydı. Bu reform "piyasa sosyalizmi" ne geçşi mümkün kılan kanunlardan oluşuyordu. Fakat bu yasalar istenilen başarılar elde edilemedi. Sonuç olarak tüm bu faktörler, Sovyetler Birliğininde bir ekonomik, sosyal ve siyasi bir krize yol açtı. Anahtar Kelimeler: SSBC'nin çöküşü, iktisat politikaları, Sovyet ekonomisinin analizi, çöküşün temel faktörleri