Edebiyat sosyolojisi açısından Türk öykücülüğü:1990-2005

1990'lı yıllarda bir grup genç öykücünün ortaya çıkmasıyla Türk edebiyatında gözlemlenen hareketlilik, bir ?öykü patlaması?ndan söz edilmesine yol açmıstır. Öykü alanında son yıllarda görülen değisimin hangi toplumsal dönüsümleri yansıttığı sorusuna yanıt arayan bu çalısmada, 1990-2005 yıllarını kapsayan bir arastırma yürütülmüs, bu çerçevede 53 öykücünün 131 yapıtı incelenmistir. Tezde 1990'lı yıllardan bugüne Türk öykücülüğü, edebiyat sosyolojisi açısından ele alınırken nicel ve nitel analiz yöntemleri bir arada kullanılmıstır. Öncelikle bir veri tabanı olusturulmus ve böylelikle ?öykü patlaması? tabir edilen olgu istatistiksel olarak somutlastırılmıstır. Daha sonra seçilen öykücü grubunun biyografik bilgilerinden hareketle çesitli sosyolojik profiller çıkarılmıstır. Öykü alanı ve öykücülerin ardından döneme odaklanılmıs, 1990'lı yıllarda dünyadaki ve Türkiye'deki sosyopolitik gelismelerin olusturduğu gündem belirlenmis ve öykü kitapları bu çerçevede okunmustur. ?ncelenen öyküler ile yayımlandıkları yılların gündemi arasında sasırtıcı örtüsmeler olduğu kadar çarpıcı kopukluklar da olduğu görülmüstür. Genelde dönemin siyasal gündeminden hayli uzak duran öykücülüğün, kimi siyasal gelismelerin sonuçlarının dolaylı yansımalarını içerdiği saptanmıstır. 1980 darbesinin ardından yürürlüğe sokulan depolitizasyon sürecinden miras kalan bireyci düsünme biçiminin 1990'larda kaleme alınmıs olan bu metinlere genelde sinmis olduğu sonucuna varılmıstır. Bireyi merkeze koyan bu anlayıs, özellikle incelenen öykülerde çok sık rastlanan ithaflar ile epigrafların kisisel öğeler tasımasında ve çoğunlukla ben-anlatıcı kullanımının benimsenmesinde kendini göstermektedir. Son dönem öykücülüğünde dikkat çeken en çarpıcı değisimse görsel öğelere yer verilmesidir. Metinlerin farklı karakter biçimleriyle çesitlendirilmesine ek olarak, grafik ve desen kullanımı ile çok sık karsılasılması, yazın dünyasının görsel kültürü içsellestirmesi olarak yorumlanmıstır. Bu biçimsel yeniliklerin yanı sıra, oldukça yaygınlasmıs görünen tematik belirsizlik, kurgusal parçalılık ve metinlerarasılık gibi kimi özellikler, postmodernizmden izler tasımaktadır.