Edinilmiş dil bozukluğu olan ve olmayan ileri yaştaki bireylerin dil becerisinin telefonla konuşma üzerine etkisi

Dündar Divarci, A. (2026). Edinilmiş Dil Bozukluğu Olan ve Olmayan İleri Yaştaki Bireylerin Dil Becerisinin Telefonla Konuşma Üzerine Etkisi. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Atlas Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Dil ve Konuşma Terapisi Anabilim Dalı, İstanbul. Amaç: Bu çalışma, edinilmiş dil bozukluğu olan ve olmayan 65 yaş ve üzeri bireylerin telefonla konuşma becerilerini ve dijital teknoloji kullanımlarını karşılaştırmalı olarak incelemeyi; ayrıca bu becerilerin dil performansı, bilişsel durum ve yaşam kalitesi ile olan ilişkilerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Araştırmaya, edinilmiş dil bozukluğu olan 25 ve sağlıklı 25 olmak üzere toplam 50 kişi katılmıştır. Veriler; "Telefonla Konuşma Anketi", dil ve bilişsel tarama testleri (YDT, MMDT, T-HAT) ve "Yaşam Kalitesi Ölçeği (WHOQOL)" kullanılarak toplanmıştır. Bulgular: Analiz sonucunda, edinilmiş dil bozukluğu olan grubun telefonla konuşma zorluğu ve telefona yönelik olumsuz tutum puanlarının sağlıklı gruba göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek; günlük telefonla konuşma miktarının ise anlamlı düzeyde düşük olduğu saptanmıştır. Buna karşın, her iki grubun dijital teknoloji kullanım sıklığı açısından benzerlik gösterdiği ve kullanımın düşük seviyede olduğu görülmüştür. İlişki analizlerinde, telefonla konuşma zorluğunun bireylerin bilişsel durumları ve dil becerileri ile negatif yönlü güçlü bir ilişki gösterdiği belirlenmiştir. Telefona yönelik olumsuz tutum ve baskı hissinin ise yaşam kalitesi ile negatif yönlü ve anlamlı bir ilişkiye sahip olduğu tespit edilmiştir Sonuç: Görsel ipuçlarının bulunmadığı telefon görüşmeleri, edinilmiş dil bozukluğu olan yaşlılar için zorlayıcı ve baskı yaratan bir süreçtir. Bu zorluklar sadece dilsel değil, bilişsel sınırlılıklarla da yakından ilişkilidir ve bireylerin yaşam kalitesini olumsuz etkilemektedir. Rehabilitasyon programlarında bu çok yönlü ilişkinin göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Edinilmiş Dil Bozukluğu, Yaşlılık, Telefonla İletişim, Bilişsel Durum, Yaşam Kalitesi.