Edinilmiş mallara katılma rejiminde değer artış payı alacağı

Eşler tarafından malların yönetimine ve paylaşımına ilişkin bir mal rejimi tercihi yapılmadığı durumlarda aralarında yasal mal rejimi uygulanmaktadır. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu Gereğince yasal mal rejimi "Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi"dir. Söz konusu yasal mal rejimi düzenlemesi ile evlilikte kadının malvarlığına ilişkin mağduriyetinin sonlandırılması amaçlanmıştır. Bu mal rejimi kapsamında; eş tarafından diğer eşin malvarlığı lehine mal rejiminin devamı esnasında gerçekleştirilen karşılıksız katkı, açıkça bağışlanmadıysa mal rejiminin sona ermesinin ardından karşılıksız bir kazanmaya sebebiyet verir. Sonuç olarak katkıda bulunan eş bu katkının kendisine iadesini talep edebilir ve bir alacak hakkına sahip olur. Bu kapsamda Edinilmiş mallara katılma rejimi söz konusu olduğunda bu alacak hakkı değer artış payı alacağı olarak anılmakta ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 227'nci maddesinde düzenleme altına alınmaktadır. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 227'nci maddesi ile iki ana esas düzenleme altına alınmıştır. Söz konusu hüküm kapsamında eşin diğer eşe ait mala yönelik gerçekleştirdiği katkısına ilişkin hiç veya uygun bir karşılık almaması nedeniyle kazandığı alacak hakkı ve bu alacağın nasıl hesaplanacağı yasalaştırılmıştır. Değer artış payı alacağı tasfiye sırasında malın değerinin artması durumunda ya da malda bir değer kaybı olsa dahi başlangıçtaki katkı kadar doğmaktadır. Katkı sırası ile malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına yönelik olabilmektedir. Değer artış payı alacağı eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulanması durumunda; kanundan doğan, yalnızca diğer eşe karşı ileri sürülebilen, malvarlığı içerisinde yer alan malın edinimi, iyileştirilmesi ya da korunması uygun bir karşılık alınmaksızın eşlerden biri tarafından yapılan katkının karşılığından vazgeçilmemiş olması durumunda, yapılan bu katkı sebebiyle doğan bir alacak hakkıdır. Doğal olarak bu alacak hakkının doğabilmesi için edinilmiş mallara katılma rejiminin sona ermiş olması gerekmektedir.