İnsan sünnet derisinden elde edilen eksozomların yara iyileşmesi üzerine etkisi

Yara iyileşmesi vücudun en önemli süreçlerinden biridir. Zamanlaması ve iyileşme süreci göz önüne alındığında akut ve kronik olarak ikiye ayrılan yara olgusu, hem maddi hem de manevi açıdan bireyi zorlamaktadır. Yara iyileştirici ajanların insan vücuduna olan yan etkileri bilinmektedir. Bu yan etkiler sebebiyle yeni ilaç oluşturma girişimleri devam etmektedir. Kök hücreler yara iyileştirici bir kaynak olmalarının yanı sıra salgıladıkları eksozomlarının kullanımları kök hücrelerin kendilerinin kullanımından daha avantajlı ve pratik bulunmuştur. Bu çalışmada sünnet derisi kök hücrelerinden elde edilen eksozomların yara iyileştirici etkisi hem keratinosit hem de endotel hücreleri üzerinde in vitro olarak incelenmiştir. Bu hücrelerde hücre göçünü, yeni damar oluşumunu, enflamasyon cevabını ve çoğalmayı; bu etkilerin altında yatan mekanizmaları gen ve protein bazında değerlendirilmiştir. Sonucunda exosome verilen gruplarda kontrol grubuna kıyasla artan hücre göçü ve çoğalması, yeni damar oluşumunun indüklenmesi, çoğalma ile ilgili büyüme faktörlerinin gen seviyelerinde artış ve ilgili sinyal yolağı proteinlerindeki değişim gösterilmiştir. Hücre hareketlerinin altında yatan muhtemel moleküler mekanizmalar, mitojenle aktive olan protein kinaz (MAPK) yolu ile ilişkilendirildi. Bu çalışma sünnet derisi kök hücrelerinden elde edilen eksozomların yara iyileştirici etkinliğinin araştırıldığı literatürdeki ilk çalışma olmuştur.