Meme kanseri riski yüksek kadınlara uygulanan risk azaltma programının taramalara katılım, sağlık inançları ve davranışlarına etkisi

Amaç: Bu çalışmanın amacı; meme kanseri riski yüksek kadınlar için eğitim, rehberlik, danışmanlık, vaka yönetimi ve sürveyansı içeren çoklu girişimlerden oluşan Meme Kanseri Risk Azaltma Programı'nın (MeKRAP), kadınların taramalara katılımı, sağlık inançları ve risk azaltma davranışlarına etkisini değerlendirmektir. Yöntem: Tek merkezli, tek kör, parelel grup, randomize kontrollü deneysel bir çalışmadır. Meme kanserli hastaların birinci derece biyolojik akrabaları tabakalı ve blok randomizasyon yöntemi ile girişim (n=38) ve kontrol grubuna (n=39) atanmıştır. Girişim grubuna Sağlık İnanç Modeli ve Sağlığı Geliştirme Modeli'nin teorik çerçevesine temellenen MeKRAP uygulanmıştır. MeKRAP, 12 haftalık, altı görüşmeyi içeren, ilk görüşmenin yüz yüze, diğer görüşmelerin telefonla olduğu bir programdır. Kontrol grubuna bilgi notu verilerek kliniğin rutin uygulaması yapılmıştır. Çalışmanın temel sonuçları olan; meme kanseri taramalarına katılım, sağlık motivasyonu, duyarlılık, meme kanseri korkusu, sağlık sorumluluğu, fiziksel aktivite, sağlıklı beslenme ve genetik danışmanlık alma durumu başlangıçta ve 12. haftada ölçülmüştür. Bulgular: MeKRAP grubunda meme kanseri taramalarına katılım olasılığı, kontrol grubuna göre 5.11 kat daha yüksek bulunmuştur. Sağlık inançları bakımından, girişim grubunda sağlık motivasyonu artmış, meme kanseri korkusu kontrol grubuna göre anlamlı derecede azalmıştır. Gruplar arasında duyarlılık algısında bir fark bulunmamıştır. Girişim grubunda sağlık sorumluluğu ve fiziksel aktivite artmış, beslenme davranışında kontrol grubuna göre bir değişim olmamıştır. MeKRAP grubunda genetik danışmanlığa başvurma sıklığı artmıştır. Sonuç: MeKRAP, meme kanseri riski yüksek kadınlarda taramalara katılımı artırmış, sağlık inançları ve davranışlarını olumlu yönde etkilemiştir. Anahtar Kelimeler: Meme kanseri hastalarının akrabaları, meme kanseri taraması, sağlık inançları, sağlık davranışları, genetik danışmanlık.