5. sınıf vücudumuz bilmecesini çözelim ünitesinin okul dışı öğrenme ortamı destekli öğretiminin etkililiği

Günümüzde, bireylerin okuyup anlayabilen, öğrendiği bilgiyi yaşamında kullanabilen, üretebilen, çağı yakalayabilen kişiler olarak yetiştirilmesi için eğitim-öğretimin gerçeğe en yakın ortamlarda gerçekleştirilmesi gerektiği düşünülmektedir. Bu durum eğitimin sadece okul duvarları içinde yapılmasının, bireyin eğitim ve öğretimini tam olarak gerçekleştiremeyeceği anlamına gelmektedir. Bu doğrultuda günümüzde okul dışı öğrenme ortamlarına ihtiyaç duyulmaktadır. Bu araştırmanın amacı, 2013 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı'nın, 5. sınıf Vücudumuz Bilmecesini Çözelim Ünitesi kazanımlarına uygun olarak fen bilimleri öğretmenlerinin okul dışı öğrenme ortamlarında yürütecekleri derslerde kullanabilecekleri bir rehber materyal geliştirmek ve etkililiğini belirlemektir. Araştırma nicel ve nitel verilerin birlikte toplanabileceği karma yöntemlerden gömülü desen kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmanın nicel kısmında yarı deneysel desenlerden ön test-son test eşitlenmiş kontrol gruplu desen, nitel kısmında ise fenomenografik yöntem kullanılmıştır. 2015-2016 eğitim-öğretim yılının birinci döneminde Tokat İli'nde iki ortaokuldan seçilen toplam 31, 5. sınıf öğrencisi bu araştırmanın çalışma grubunu oluşturmaktadır. İlk olarak okul dışı öğrenme ortamlarında gerçekleştirilecek dersler tasarlanmış ve bu doğrultuda rehber materyal geliştirilmiştir. Rehber materyal uygulanmadan önce ve uygulandıktan sonra araştırmacı tarafından öğrencilerin akademik başarılarını ve kalıcılığı ölçmek amacıyla Vücudumuz Bilmecesini Çözelim Ünitesi Başarı Testi (VüBiÇöT) geliştirilmiş ve uygulanmıştır. Ayrıca okul dışı öğrenme ortamına gitmeden önce ve gittikten sonra öğrencilerden cevaplanması istenen soru kâğıtları hazırlanmıştır. 5. sınıf öğrencilerinin fen bilimleri dersine yönelik tutumlarını ölçmek amacıyla Yaşar ve Anagün (2008) tarafından geliştirilen "İlköğretim Beşinci Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi Tutum Ölçeği" ön test ve son test olarak kullanılmıştır. Uygulama sonrasında deney grubu öğrencileriyle uygulamanın etkililiğini derinlemesine anlamak amacıyla mülakat soruları hazırlanmış ve bu öğrencilerle yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Nicel verilerin istatistiksel çözümleri bağımsız örneklemler için t-testi ve kovaryans analizi (ANCOVA) ile yapılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise betimsel analiz kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda VüBiÇöT son test puanlarının, deney ve kontrol grubu puanları ile karşılaştırıldığında, deney grubunun lehine anlamlı bir fark bulunmuştur. Bu bağlamda okul dışı öğrenme ortamlarının akademik başarıya olumlu katkı sağladığı ve araştırma kapsamında geliştirilen rehber materyalin etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Kalıcılık testi analizleri sonucunda deney grubu ve kontrol grubu öğrencilerinin son test ve kalıcılık testleri arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. VüBiÇöT kalıcılık testi puanlarına göre grupların karşılaştırma bulguları incelendiğinde; deney grubu puan ortalaması ile kontrol grubu puan ortalaması arasında deney grubu lehine bir fark olduğu belirlenmiştir. Okul dışı öğrenme ortamına gitmeden önce ve gittikten sonra soru kâğıtlarına verilen cevapların analizi sonucu, öğrencilerin okul dışı öğrenme ortamlarına gitmesiyle ilgili konuya yönelik öğrenmeler sağladığı, meslek ve kariyer bilinci oluşturduğu, daha önce bilmedikleri kavramlar, olaylar ve meslekler hakkında bilgi sahibi oldukları bulgusuna ulaşılmıştır. İlköğretim Beşinci Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi Tutum Ölçeği ve alt boyutlarının son test puanlarının gruplara göre ANCOVA değerleri incelendiğinde, deney ve kontrol grupları arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Deney grubu öğrencileri ile okul dışı öğrenme ortamlarına ilişkin gerçekleştirilen çalışmalar sonrasında yapılan mülakatlardan, öğrencilerin okul dışı ortamlarda eğlenerek kalıcı öğrenmeler sağladığı, arkadaşları ile birlikte bir ortamda etkinlik yapmaktan mutluluk duyup sosyalleşme sağladıkları, bilmedikleri meslekleri ve kavramları öğrendikleri, okul dışı ortamlarda öğrendiklerini günlük hayatta kullanabildikleri sonucuna varılmıştır. Araştırmanın sonunda, çalışma kapsamında geliştirilen rehber materyalin öğrencilerin akademik başarıları üzerinde etkili olması bağlamında okul dışı ortamlar için farklı sınıf, ders, ünite ve konulara yönelik rehber materyaller geliştirilmeli gibi bundan sonra yapılacak olan çalışmalar için araştırmacılara ve uygulayıcılara çeşitli önerilerde bulunulmuştur.