Anadolu mandalarının süt verimi ve bileşenlerinin malak doğum ağırlığı ve büyüme özellikleri üzerine etkileri

Bu çalışma Çorum ilinde 2017 ve 2018 yıllarında doğan 98 baş malağın doğum ağırlığı ile bazı büyüme özellikleri üzerine anne süt verimi ve kalitesinin etkilerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Günlük ortalama süt verimi (GOSV) ve yağ oranı üzerine laktasyon döneminin etkisi istatistiki olarak önemlidir (P<0.001). GOSV (P=0.031), laktasyon süt verimi (LSV) (P=0.048), yağsız kuru madde (YKM) (P=0.034) malaklama yaşından etkilenmiştir. Malaklama mevsimi GOSV (P=0.022) ve yağ oranını (P=0.005) etkilemiş, fakat LSV ve YKM malaklama mevsiminden etkilenmemiştir. GOSV, LSV, yağ oranı ve YKM üzerine sütten kesim süresi ve malak cinsiyetinin etkisi istatistiki olarak önemli değildir. Doğum ağırlığı (P=0.029) üzerine malaklama yaşının etkisi istatistiki olarak önemli iken, 6. ay ve 12. ay ağırlığı üzerine önemsizdir. Malak 6. ay (P=0.002) ve 12. ay ağırlığı (P=0.012) üzerine malaklama mevsiminin etkisi istatistiki önemliyken doğum ağırlığı üzerine önemsizdir. Doğum, 6. ay ve 12. ay ağırlıkları üzerine sütten kesim süresinin ve malak cinsiyetinin etkisi istatistiki olarak önemsizdir. GOSV ve LSV sırasıyla <5.50, 5.50-6.50, >6.50 kg ve <1100, 1100-1300, >1300 kg olarak üç gruba ayrılmıştır. Süt yağ ve YKM'nin etkisini değerlendirmek için <%7.50, 7.50-8.50, >8.50 ve <%.9.35, 9.35-9.65, >9.65 olarak üç grup oluşturulmuştur. En yüksek 6. ay ağırlığı GOSV yüksek (>6.50 kg) mandaların malaklarında belirlenmiştir (P=0.025). Malak doğum ve 12. ay ağırlığı annenin GOSV'nden etkilenmemiştir. En yüksek doğum (P=0.040) ve 6. ay ağırlığı (P=0.046) LSV yüksek (>1300 kg) mandaların malaklarında tespit edilmiştir. Doğum, 6. ay ve 12. ay ağırlıkları annenin sütünün yağ oranı ve YKM oranından etkilenmemiştir. Doğum ağırlığı ile LSV arasında pozitif (r = 0.331) ve istatistiki olarak önemli korelasyon bulunmaktadır (P<0.01). Malak 6. ay ağırlığı ile GOSV (r = 0.339) ve LSV (r = 0.267) arasında pozitif ve istatitistiki olarak önemli korelasyonlar tespit edilmiştir. Doğum, 6. ay ve 12. ay ağırlığı ile yağ oranı ve YKM arasındaki korelasyonlar ise istatistiki olarak önemsizdir. Anahtar kelimeler: Anadolu mandası, doğum ağırlığı, süt verimi, yağ oranı, yağsız kuru madde