Karayolu ulaşiminda elektrik araç kullaniminin Türkiye'nin ulusal katki beyanina etkileri

2022 yılı itibariyle, küresel sera gazı emisyonları 50,12 GtCO2 eşdeğerine ulaşmış olup, bu emisyonların yaklaşık %76'sı fosil yakıtların yakılmasına dayalı enerji üretim faaliyetlerinden kaynaklanmaktadır. Enerji sektörü içinde değerlendirilen ulaştırma sektörü, küresel toplam emisyonların yaklaşık %16'sını oluşturmaktadır. 2015 yılında kabul edilen Paris Anlaşması, küresel sıcaklık artışının 2°C'nin altında tutmayı ve 1,5°C'nin altında kalması için çaba gösterilmesini amaçlamaktadır. Ancak, 2024 yılında, küresel ortalama yüzey sıcaklığı 1850-1900 döneminin ortalamasından 1,55 °C daha yüksek olarak ölçülmüş ve böylece Paris Anlaşması'nda belirlenen 1,5 °C eşik değeri ilk kez aşılmıştır. Anlaşma, ülkelerin her beş yılda bir daha iddialı iklim hedefleri içeren Ulusal Katkı Beyanları (NDC) sunulması üzerine inşa edilmiştir. Türkiye, BMİDÇS'yi 2004 yılında onaylamış ve 2021 yılında Paris Anlaşması'na taraf olmuştur. Türkiye, 2053 yılına kadar net sıfır emisyon hedefini açıklamış ve 2030 yılı emisyon azaltım hedefini, mevcut senaryoya göre %21'den %41'e yükselterek NDC'sini güncellemiştir. Türkiye güncellenmiş NDC'de ulaştırma sektörü özelinde politikalar belirlemiştir. Bu tez, elektrikli otomobillerin Türkiye'deki sera gazı emisyonları üzerindeki etkisini analiz etmekte ve bu dönüşümün Türkiye'nin 2030 NDC hedeflerine katkısını değerlendirmektedir. Bu bağlamda, ilk olarak 2022 yılında otomobillerden kaynaklanan sera gazı emisyonlarını hesaplanmıştır. Bunun için mevcut binek araç filosu daha sonra yakıt türü, araç segmenti ve Euro emisyon standardına göre sınıflandırılmıştır. Emisyon ve enerji tüketim değerlerinin hesaplanması COPERT 5 modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Ardından, GSYİH, nüfus ve kentleşme oranı gibi değişkenleri içeren bir regresyon modeli kullanılarak 2030 yılı için araç filosu projeksiyonu yapılmış ve yakıt türü, araç segmenti ve Euro emisyon standardına göre sınıflandırılmıştır. Akabinde gerçekleştirilen senaryo analizi dört ana senaryoyu kapsamaktadır. Referans Senaryo, NDC Senaryosu, Yüksek Senaryo ve Düşük Senaryo. NDC senaryosunun referans senaryoya kıyasla 5,38 MtCO₂-eşd. bir emisyon azaltımına katkı sağlayacağı hesaplanmıştır. Bu azalma %13'lük bir düşüşe karşılık gelmekte olup, ulaştırma sektörü için NDC'de belirlenen 14,98 Mt emisyon azaltımının yaklaşık %36'sının yalnızca elektrikli otomobillerle sağlanabileceğini ortaya koymaktadır. Türkiye'nin gelecekteki NDC'leri için elektrik araçlar politikasının ilave emisyon azaltım yapabileceğini göstermektedir. Bu tez, COPERT 5 modeli ile saha temelli ve sosyoekonomik verileri bir arada kullanarak Türkiye'deki binek araç emisyonlarını tahmin etmeye yönelik özgün ve ampirik temellere dayanan bir yaklaşım sunmaktadır. Tez, Türkiye'nin mevcut NDC'si ile uyumlu, ayrıntılı ve politika odaklı bir analiz sağlayarak elektrikli araçların emisyon azaltım potansiyelini ortaya koymakta ve ulaşım sektöründe hedefe yönelik iklim eylemlerinin geliştirilmesine katkı sunmaktadır.