Eğitim 4.0 bağlamında bir okul modeli önerisi

Bu araştırmanın amacı, Eğitim 4.0'ın eğitim örgütleri üzerindeki etkisinin analiz edilmesi ve yeni nesil dijital okulların oluşturulabilmesi için amaç, yapı, süreç ve iklim boyutları özelinde kavramsal bir okul modeli tasarlanmasıdır. Çalışma iki aşamadan oluşmaktadır. Çalışmanın birinci aşaması, nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Bu aşamada veri toplama araçlarının belirlenmesi sürecinde, "Endüstri 4.0, 4. Sanayi Devrimi, Endüstri Devrimleri, Toplum 5.0, Eğitim 4.0, dijital eğitim, eğitimde dijitalleşme, yapay zeka ve eğitim, eğitimin geleceği, teknoloji ve eğitim, eğitimde amaç, eğitimde yapı, eğitimde süreç ve eğitimde iklim" anahtar kelimelerini içeren basılı veya çevrimiçi ve erişilebilir olan tüm kaynaklara ulaşılması amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, araştırmanın birinci aşaması için 313 makale, 111 kitap, 53 web yayını, 36 konferans bildiri özeti ve 24 tez çalışması veri toplama aracı olarak belirlenmiştir ve elde edilen veriler ile Eğitim 4.0 Okul Modeli oluşturulmuştur. Araştırmanın ikinci aşamasında ise, doküman analizi sonucunda tasarlanan okul modelinin güçlü ve zayıf yönleri ile faydalanabileceği fırsatların ve karşılaşabileceği tehditlerin neler olduğunu belirlemeye dönük olarak SWOT analizi yapılmıştır. Bu aşamada öncelikle SWOT analizi için çalışma grubu belirlenmiştir. Çalışma grubu, kolay ulaşılabilirlik dikkate alınarak araştırmacının bulunduğu Antalya ili Manavgat ilçesinde 2023-2024 eğitim ve öğretim yılında kamu okullarında ve farklı kademelerde görev alan 5 öğretmen, 5 okul müdürü ve 5 okul müdür yardımcısı olmak üzere toplam 15 katılımcıdan oluşmuştur. Okul modeline ilişkin SWOT analizine hazırlık kapsamında öncelikle "Eğitim 4.0 Okul Modeli Çalıştayı" düzenlenmiştir. Çalıştayın ardından yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak odak grup görüşmesi gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler ile SWOT analizi yapılmış ve bu analizden elde edilen veriler üzerinden ise TOWS analizi yapılarak Eğitim 4.0 Okul Modeli'nin geliştirilebilmesi için ihtiyaç duyulan düzenleyici ve önleyici stratejiler belirlenmiştir. Araştırma sonucunda Eğitim 4.0 Okul Modeli'nin amaçlarının örgütsel amaçlar, yönetsel amaçlar ve eğitsel amaçlar olarak üç temel boyuttan oluştuğu; Eğitim 4.0 Okul Modeli'ni oluşturan temel unsurların okul müdürü, yapay zeka, müdür yardımcısı, idari destek, teknik yapı, rehberlik servisi ve öğretmen olmak üzere yedi boyuttan oluştuğu; Eğitim 4.0 Okul Modeli'nin yapısal boyutlarının ise düşük formalleşme, esnek uzmanlaşma, kolaylaştırıcı hiyerarşi, birim temelli merkezileşme ve yüksek profesyonelleşme şeklinde oluştuğu; Eğitim 4.0 Okul Modeli'nin eğitim süreçlerinin, eğitim programının dört temel öğesi olan hedef, içerik, öğrenme ve öğretme ile değerlendirme unsurlarından oluştuğu ve Eğitim 4.0 Okul Modeli ikliminin ise örgütsel yenilikçilik, Toplum 5.0 ve örgütsel çeviklik kavramlarından meydana gelen dönüşümcü iklim şeklinde olduğu belirlenmiştir.