Egzersiz sonrası vücut soğutmanın tekrarlayan egzersiz performansı ve fizyolojik toparlanma üzerine etkisi: Genç sporcularda çapraz-geçiş tasarımlı bir araştırma

Futbol, aerobik ve anaerobik enerji sistemlerinin eşzamanlı etkinliğini gerektiren yüksek yoğunluklu bir takım sporudur. Oyuncu performansı büyük ölçüde fizyolojik kapasiteye bağlı olup, sıcak çevre koşulları performans ve toparlanma süreçlerini önemli ölçüde etkileyebilmektedir. Bu çalışmanın amacı, genç sporcularda egzersiz sonrası uygulanan soğutma yöntemlerinin tekrarlayan egzersiz performansı ve fizyolojik toparlanma üzerine etkilerini incelemektir. Araştırmaya haftada altı gün düzenli antrenman yapan 15–17 yaş arası futbolcular katıldı. Sporcular, mevkilerine göre dengeli olacak şekilde iki gruba ayrıldı. Her grup, tükenene kadar artan şiddette KPET tabi tutuldu. İlk test sonrası soğutma grubuna 15 dakika süreyle soğutma yeleği ve su, kontrol grubuna yalnızca su verildi ve ardından ikinci KPET uygulandı. Maksimal egzersiz sonrası 5 dakikalık toparlanma döneminde KHTİ ve RER değerleri incelendi, test boyunca vücut sıcaklığı ile kardiyak ve pulmoner parametreler izlendi. Egzersiz sonrası algılanan efor Borg ölçeğiyle değerlendirildi, bir hafta sonra gruplar çaprazlanarak aynı protokol tekrarlandı. Soğutma ve kontrol grupları arasında grup içi analizlerde her iki grupta test öncesi-sonrası vücut sıcaklığı, istirahat O₂ tüketimi, VO₂maks, pulmoner ventilasyon, RER ve KHTİ değerlerinde anlamlı değişiklikler görüldü (p<0.05). Gruplar arası karşılaştırmalarda, ikinci test öncesi vücut sıcaklığı, istirahat O₂ tüketimi, VO₂maks ve istirahat ventilasyon değerleri soğutma grubunda daha düşük/avantajlı bulundu (p<0.05–0.01). KHTİ açısından, özellikle ikinci testte soğutma grubunun kontrol grubuna kıyasla birçok zaman noktasında daha yüksek toparlanma değerlerine ulaştığı belirlendi (p<0.05–0.01). RER sonuçlarında ise soğutma grubunda özellikle ikinci testte tüm değerler kontrol grubuna kıyasla anlamlı derecede daha düşük bulundu (p<0.01), Başlangıç kalp hızı değerleri kontrol grubunda daha yüksek saptandı (p<0.05–0.01). Anahtar Kelimeler: Egzersiz performansı, Egzersiz testi, Soğutma yeleği, Toparlanma