Ehl-i sünnet ve İbâdiyye'ye göre hadis –Ma'mer b. Râşid'in Câmi'i (Ö. 153/770) ve Rebî' b. Habîb'in Müsned'i (Ö. 171/788) örneği-

Bu karşılaştırmalı araştırma, Ma'mer b. Râşid'in (ö. 153/770) Câmi'i ve Rebî' b. Habîb'in (ö. 171/788) Müsned'i esas alınarak, Ehl-i Sünnet ile İbâdiyye'nin hadis anlayışlarını temel özellikler bakımından ortaya koymayı amaçlamaktadır. İbâdiyye, hadis-i Nebevî'ye son derece önem vermekte olup –kendi anlatımlarına göre– İslâm tarihinde ortaya çıkan ve ilk dönemde itikâdî ve siyâsî esaslar oluşturan en eski mezheptir. Emevîlerin iktidara gelişlerinden itibaren çeşitli devletler İbâdîler'in düşünceleri ve eğilimlerine karşı çıkmışlar ve bu iki grup arasındaki söz konusu çekişme her iki tarafın bir yerde barış içinde yaşamalarını imkânsız kılmıştır. Bu yüzden İbâdîler, toplumdan ayrılmayı ve mensuplarının serbest hareket edecekleri ve elverişli bölgelerde güç elde etmek için hazırlayacakları gizli bir toplum oluşturmayı tercih ettiler. İbâdîlerin tarihte ve günümüzde bu iddialarını başardıkları görülmektedir. Konunun önemi, Sünnî ve İbâdîler arasında cereyan eden tatışmaların günümüze kadar sürmesinden ve araştırmacıların şimdiye kadar İbâdiyye mezhebini kendi kaynaklarından tanıyarak karşılaştırmalı pek fazla araştırma yapmamalarından kaynaklanmaktadır. Bu çalışma, söz konusu ihtilafın tarihini incelemek suretiyle meseleleri açıklamayı, olayları aydınlatmayı ve soraki dönemlere etkilerini ortaya koymayı hedeflemektedir. Ayrıca, Ma'mer b. Râşid'in Câmi'i ve Rebî' b. Habîb'in Müsned'i hakkındaki görüşleri inceleyerek, her iki kitaptaki rivayetler arasındaki benzerlik yönlerini ortaya koymayı, bu rivayetlerin senedlerini incelemeyi, eğer varsa müşterek noktaları beyân etmeyi ve aralarındaki ihtilaf noktalarını izah etmeyi amaçlamaktadır. Bu çalışma aynı zamanda hadis tenkidi, hadisleri anlama (fıkhu'l-hadîs), hadisleri, Kur'ân'a, Sünnete ve akla arzetme, garîbu'l-hadîs, muhtelifu'l-hadîs, nesh, şerhu'l-hadîs gibi metin ilimleri konularında İbâdiyye'nin anlayışını ortaya koymayı gaye edinmiştir. Anahtar Kelimeler: İbâdiyye, Hâricîler, Ma'mer b. Râşid, Câmi', Rebî' b. Habîb, Müsned, Hȃricȋler, Ehli Sünnet