Ekonomik kriz dönemlerinde firmaların kazanç yönetimi eğilimi

Yatırımcının ilgisini çekmek, ucuz kredi kaynaklarına ulaşmak, kısıtlamalardan kurtulmak veya teşviklerden faydalanabilmenin hepsi sağlıklı bir finansal duruma sahip olmaktan geçmektedir. Firmanın sürdürülebilir bir karlılığa sahip olduğunu göstermek kazanç yönetimini teşvik eden en önemli faktördür. Ayrıca ihraç edilecek hisse senetlerini maksimum fiyata satıp halka arz maliyetlerinden kurtulmak ve kredi verenlere firmanın finansal yapısının az riskli olduğunu göstermek ise firmaların kazançlarını yönetmesi için önemli bir motivasyon kaynağıdır. Diğer taraftan minimum vergi yükümlülüğü altına girmek ve firma performansını maksimize ederek başarılı görünmek finansal verilere müdahale eğilimini arttıran önemli teşvik unsurlarıdır. Muhasebe politikaları tercihlerinin yöneticilerin inisiyatifine bırakılması firma paydaşlarının kararlarında değişikliğe sebep olmakta ve sonuçları büyük kayıplara sebep olabilmektedir. Yapılan müdahalelerin yasal çerçeve içinde olması ayrı bir sorun doğurmakla beraber alınan müdahale kararlarının zamanlaması ayrı bir problem teşkil etmektedir. Firmanın içinde bulunduğu durumla birlikte içinde bulunulan ekonomik konjonktür de alınan kararlar üzerinde etkiye sahiptir. Ekonomik kriz dönemlerinde firmaların finansal verilere müdahale eğilimi ayrı bir ilgi uyandırmaktadır. İçinde bulunulan ekonomide meydana gelen ani değişimler firmaların satış ve maliyet yapısına doğrudan etki etmektedir. Özellikle ekonomik yapının bozulması ile artan ve değişen maliyetler karlılığı azaltabilmektedir. Uygulanan muhasebe politikaları firmanın sürdürülebilir bir karlılığa sahip olduğunun paydaşlara gösterilmesi doğrultusunda değiştirilebilmektedir. Bu çabalar ekonomik yapının bozulduğu dönemlerde artabilir. Bu tezde BİST (Borsa İstanbul)' te faaliyet gösteren 102 firmaya ait finansal veriler kriz dönemi olarak adlandırılan 2008-2012 ve 2018-2022 dönemleri, kriz olmayan dönemlerle 2003-2007 ve 2013-2017 karşılaştırılarak firmaların kazanç yönetimi eğilimleri panel OLS (Ordinary Least Squares, En Küçük kareler) yöntemi yardımı ile test edilmiştir. Kazanç yönetimi eğilimini ölçmek için Jones ve Düzeltilmiş Jones modelleri kullanılmıştır. Tez sonucunda ekonomik kriz dönemlerinde firmaların kazanç yönetimi eğilimlerini arttırdıkları hipotezini destekleyen bulgular elde edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kazanç Yönetimi, Ekonomik Kriz, Finansal Raporlar