Ekonomik özgürlüklerin vergi gelirlerine etkisi: Türkiye ve Avrupa Birliği ülkeleri örneği

Devlet egemenlik hakkına dayanarak elde ettiği vergi gelirlerini; toplumsal ihtiyaçları karşılamak, kamusal alanda yatırım faaliyetlerinde bulunmak, ekonomik faaliyetlerine devam edebilmek için finansman kaynağı olarak kullanmaktadır. Vergi gelirlerinin birincil amacı olarak bilenen mali (fiskal) amacı kamu giderlerinin finansmanıdır. İkinci amacı ise; mali olmayan (ekstrafiskal) amacıdır ve ekonomide meydana gelen dengesizlikler karşısında bir politika aracı olarak kullanılmasıdır. Vergi gelirleri, kamu gelirleri arasında en büyük paya sahiptir ve makroekonomik düzeyde birçok değişkeni etkilemekle beraber birçok değişkenden de etkilenmektedir. Vergi gelirlerini etkileyen değişkenlerden birisi de çalışmanın bağımsız değişkeni olarak ele alınan ekonomik özgürlüklerdir. Bu çalışmada ekonomik özgürlüklerin vergi gelirlerine etkisi; Türkiye ve Avrupa Birliği ülkelerinin 2008-2021 dönemine ait verileri kullanılarak analiz edilmektedir. Kontrol değişkeni olarak enflasyon ve ekonomik büyüme değişkenleri de çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmada kullanılan ekonomik özgürlük verileri, Fraser Enstitüsü tarafından oluşturulan ve her yıl yayımlanan raporlardan derlenen Ekonomik Özgürlük Endeksi'ne ait verilerdir. Ekonomik büyüme, enflasyon ve vergi gelirleri ise Dünya Bankası'ndan elde edilmiştir. Avrupa Birliği ülkeleri arasında imzalanan ve çalışmanın bağımlı değişkeni olan Ekonomik Özgürlük değişkenine etki ettiği düşünülen Lizbon Anlaşması'nın ve 2008 Dünya Krizi'nin etkilerini görmek amacıyla zaman örnekleminin başlangıç yılı 2008 olarak seçilmiştir. 2021 yılı olarak sonlandırılmasının sebebi ise; çalışmanın bazı verilerinin ulaşılabildiği son yıl olmasıdır. Çalışmanın özgünlük kriterini sağlayabilmesi için Türkiye ve Avrupa Birliği ülkeleri örneklem olarak seçilmiştir. Bu çalışma Panel ARDL yöntemi ile analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre uzun dönemde ekonomik özgürlüklerde meydana gelen artışlar vergi gelirlerinde de artışa neden olmaktadır. Ekonomik özgürlüğün vergi gelirlerine etkisi pozitif ve anlamlı sonuçlar vermiştir.